دانشمندان همواره متوجه بودند که مقدمه هر علمی- یعنی بیان موضوع و تعریف و فایده آن علم- جزء آن علم نمیتواند قرار بگیرد و همچنین تقسیمات علوم جزء فلسفه یا منطق نیست و سرّ این مطلب واضح و روشن است و در ضمن بیانات آینده روشنتر خواهد شد.

ولی فن مستقلی که متکفل بیان همه این امور باشد و آنچه به عنوان مقدمه در آغاز هر علم بیان میشود بیان کند در قدیم موجود نبود.

از جمله قدمهای مفیدی که دانشمندان جدید در عالم فلسفه و منطق برداشتند این بود که فن مستقلی به وجود آوردند که متکفل همه این جهات است و در آن فن علاوه بر اموری که در بالا ذکر شد قسمتهای مفید و مهم دیگری علاوه شد از قبیل بیان «اصول متعارفه» و «اصول موضوعه» ای که در هر علمی به کار برده میشود و روش و اسلوب فکری که در هر یک از علوم باید از آن استفاده شود تا در آن علم پیشروی حاصل شود.

قسمت اخیر- یعنی بیان اختلاف علوم از لحاظ روش و اسلوب فکری و تعیین اینکه در فلان علم از چه روش و اسلوبی باید استفاده کرد تا به نتیجه مطلوب رسید- مهمترین تنبه و توجهی است که این دانشمندان در این زمینه پیدا کردهاند و به عقیده این دانشمندان از آن روزی که روشهای علوم شناخته شد راه پیشروی و تکامل باز شد و علت اصلی رکود و توقف علم در قدیم همانا نشناختن «متد» و طرز تفکر صحیحی است که در هر علم لازم است، مثل آنکه در مواردی که باید از طرز تفکر تجربی استفاده شود با طرز تعقلی و استنتاجی میخواستهاند به نتیجه برسند.

به هر حال این قسمت به قدری توسعه پیدا کرد که سایر قسمتها را تحت الشعاع قرار داد و با الحاق سایر قسمتها که در بالا اشاره شد علم جدیدی به وجود آمد که همه به نام «روش شناسی» یا «متدولوژی» خوانده میشود. به عقیده این دانشمندان فایده شناختن روشهای علوم از لحاظ صحیح فکر کردن که غایت و نتیجه منطق است از منطق ارسطو که بیشتر متوجه اشکال و صور و هیأت و ترتیب افکار و معقولات است به درجاتی بیشتر است و از این رو دانشمندان منطق را به دو قسمت تقسیم کردهاند:

«منطق صوری» که همان منطق ارسطویی است، و «متدولوژی» که متضمن تقسیمات علوم و تعریفات و موضوعات و فوائد و روشها و اصول متعارفه و موضوعه آنهاست.