مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٣١ - نکته ٢

اراده، اختیار و انتخاب کرده و با موافقت بقیه اجزاء علل مادی و صوری و شرایط زمانی و مکانی ایجاد مینماید و علت فوق انسان برای ایجاد فعل انسانی، اراده

ابن سینا در شفا در مورد دسته دوم میگوید:

«آخرین پاسخ شفا بخشی که باید به آنها داده شود این است که از طریق عمل وارد شوند و در گفتار، همان منطق خود او را پیش بگیرند، مثلًا او را بزنند و بگویند زدن و نزدن هر دو یکی است، یا در آتش بیندازند و بگویند آتش و غیر آتش یکی است؛ در این وقت است که فطرت واقع بینی وی او را به سخن میآورد و به حقیقت اعتراف خواهد کرد.»

مولوی این مطلب را در مورد «جبری» که خود را علی رغم وجدان و فطرت خود مسلوب الاختیار فرض میکند به نظم آورده است: