مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٤ - نکته ٢

پدید آمدن و از بین رفتن موجودات به حسب صدفه و اتفاق است.

قائلین به صدفه و اتفاق که منکر نظام جهان و منکر مبدأ جهان بودهاند.

نظام موجودات نظام ضروری و وجوبی نیست زیرا هر چند قانون علّیت صحیح است ولی قانون جبر علّی و معلولی باطل است.

گروهی از متکلمین

نظام موجودات نظام ضروری و جبری نیست زیرا هر چند قانون علّیت و قانون جبر علّی و معلولی صحیح است ولی تأثیر علت در وجود و در ضرورت معلول تنها در حدوث معلول است و هیچ چیزی بقا و لا بقای معلولات را ایجاب نمیکند.

کسانی که معلول را در حدوث نیازمند به علت میدانند نه در بقا و جبر خود به خودی را نیز نفی میکنند.

وجود، نظامی ندارد که ضروری یا لا ضروری باشد زیرا وجود حقیقتی است واحد محض و آن حقیقت واحد، واجب بالذات است.

عدهای از عرفا

نظام موجودات نظام وجوبی و ضروری است زیرا قانون علّیت عمومی و قانون جبر علّی و معلولی و اصل نیازمندی معلول به علت در بقا معتبر است، و این نظام از وجوب ذاتی و وجوب غیری تألیف یافته است زیرا سلسله منظم علل و معلولات، قائم به