مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٣ - نکته ٢

مقدمه

یکی از مسائلی که در فلسفه مورد بررسی قرار میگیرد و همواره مورد توجه فلاسفه جهان بوده این است که: «آیا نظام موجودات جهان نظامی ضروری و وجوبی است یا نه؟» یعنی آیا آنچه در این جهان موجود میشود و مرتبهای از مراتب هستی را اشغال میکند موجود شدنش خلاف ناپذیر و جبری و به حکم ضرورت است یا آنکه ضرورت و وجوبی در کار نیست و هیچ گونه امتناعی ندارد که آنچه در ظرفی از ظروف یا مرتبهای از مراتب، موجود میشود موجود نشود؟ و اگر نظام موجودات نظامی وجوبی و ضروری است این ضرورت و وجوب از کجا ناشی شده است؟

تحقیق در اینکه آیا نظام هستی نظام وجوبی است یا نه، یک مبحث خاصی را که مشتمل بر چندین مسأله است در فلسفه به وجود آورده که به نام «مبحث موادّ سه گانه عقلی» خوانده میشود و در اطراف وجوب و امکان و امتناع گفتگو میکند.

در اطراف این مواد سه گانه عقلی از جنبههای مختلف بحثهای زیادی شده و قسمتهایی هم هست که مفید و مهم و قابل تحقیق است و دیده نشده است که در اطراف آنها تحقیقی شده باشد.

ولی با در نظر گرفتن وضع این مقاله از بعضی قسمتها صرف نظر میکنیم و به