مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٤ - نکته ٢

دستش میآید که: ما باید قبل از هر تئوری فلسفی و هر قانون منطقی و هر قاعده علمی به وجود عقل و معقولات مطلق نظری اذعان داشته باشیم یعنی باید به وجود یک سلسله ادراکات اذعان داشته باشیم که در تکوین و تشکیل خود از نفوذ احتیاجات زندگانی و اوضاع محیط و کیفیت مخصوص ساختمان مغز و اعصاب و سایر عوامل طبیعی آزاد است و همان ادراکات است که پایههای اولیه علوم و فلسفه نظری را پیریزی میکند و البته یک سلسله ادراکات دیگری نیز داریم که تابع مقتضیات زندگانی هستند و دائماً در تغییر و تبدیلند و یک سیر نشوء و ارتقاء را طی میکنند و در اصطلاح این مقاله «ادراکات اعتباری» و «افکار عملی» خوانده میشوند ولی چنانکه خواهیم دید این سلسله ادراکات ربطی به عقل و معقولات مطلق نظری ندارد و این مقاله کیفیت پیدایش و تکوّن و تطوّر آن ادراکات را بیان میکند و البته پس از مشخص شدن این سلسله ادراکات، بسیاری از اشتباهاتی که در این زمینه واقع شده رفع خواهد شد.

مطالب و مسائل مربوط به افکار نظری و افکار عملی زیاد و از حدود بحث فعلی ما خارج است. همین اندازه که تا کنون در این مقدمه گفته شد برای فهم مطالب خود مقاله کافی خواهد بود. ما اگر بخواهیم در این مقدمه به تفصیل وارد همه آن مطالب بشویم با توجه به آنچه کم و بیش فلاسفه قدیم و جدید در این موضوعات سخن راندهاند بس طولانی خواهد شد و البته در ضمن خود مقاله که کیفیت پیدایش و تکثر و تکامل ادراکات اعتباری و رابطه آنها با احتیاجات زندگانی تشریح میشود بسیاری از آن مسائل معلوم خواهد شد و ما در پاورقیها توضیح کافی خواهیم داد.