و در الف ثالث كه تدبير به مشاركت مرّيخ واقع مى‌شود حشرات الأرض، مانند حيّات و عقارب و وزغ و پشه و مگس و اشباه آنها، كه حيات ايشان به نسيم است متولّد مى‌گردند، زيرا كه نسيم در اين هزار سال مى‌وزد.

و در الف چهارم كه تدبير به مشاركت شمس است غيوم به تحليل مى‌رود و سردى هوا سكون بهم مى‌رساند و شعاع آفتاب بر زمين مى‌تابد و روز از شب جدا مى‌شود و حيوانات صغار، از قبيل موش و گربه و خرگوش و امثال آنها، از آن عفونات متولّد مى‌گردند، و در اين هزار سال زمين مى‌خشكد و انواع سباع و خيل و حمير و ساير ذوات حافر و خفّ متولّد مى‌گردند، و زمين خشكيده مياه و انهار جاريه بهم مى‌رسد، و نبات شروع در ظهور مى‌كنند.

و در الف خامس كه تدبير به مشاركت زهره است باران‌هاى معتدل غير دائم مى‌بارد و رياح بارده مى‌وزد، و اشجار نافعه ذوات فواكه حسنه و روايح طيّبه و طعوم لذيذه و رياحين متنوّعه مى‌رويد، و حيوانات نافعه از قبيل شتر و گاو و گاوميش و گوسفند متولّد مى‌گردند، و انواع طيور در صد سال [٣٣٦] اخير اين هزار سال متكون مى‌شوند، و در تمام زمين اشجار مى‌رويد.

و در الف سادس كه تدبير به مشاركت عطارد است در اوّل آن نسيم بسيار مى‌وزد، و حبوبات نافعه از قبيل گندم و جو و عدس و نخود و ذرّت و امثال آنها متكوّن مى‌گردد.

بعد از آن از شيخ كبير يعنى زحل و حكيم مهندس لطيف يعنى عطارد شروع در تكوين انسان مى‌نمايند بعد از آنكه هفتاد سال از اين الف گذشته است. و براى تكوّن انسان دو طريق معيّن است: يكى به طريق توالد و تناسل چنانكه مشهور است، و ديگر به طريق تولّد، و صفت تولّد آن است كه تمام مركّباتى كه در زمين مى‌باشد از آب و حرارت شمس به معونت أشعّه ساير كواكب متكوّن مى‌گردد. و آن آب كه انسان از آن متكوّن مى‌شود الطف و اعذب و اصفاى آبهاست.

پس چون از اين هزار سال قريب به هفتاد سال گذشت و عنايت زحل و عطارد و ساير مبادى در تكوّن انسان شديد گرديد، از اعدل اقاليم بخار لطيفى مرتفع مى‌گردد و بر زمين‌