و آن را سماع طبيعى و سمع الكيان مى‌گويند، زيرا كه آن اوّل چيزى است كه در طبيعيّات مسموع مى‌شود و سماع آن در ساير ملحوظ مى‌گردد. و اين قسم مشتمل است بر چند مقاله.

مقاله اول در اثبات اتصال جسم و مشتمل است بر دو فصل‌

فصل اول در ذكر [١٠] ادلّه منكرين جزء لا يتجزّى‌

و چون اثبات آنكه جسم فى ذاته متّصل و قابل انقسامات غير متناهى است، از مباحث شامله هر دو قسم و مبتنى عليه بسيارى از مسائل اين فنّ است، و بيان آن موقوف است بر ابطال وجود جوهر فرد، يعنى جوهرى كه بالاستقلال صاحب وضع باشد و به هيچ وجه قبول انقسام نكند، نه به قطع و نه به كسر و نه به وهم و نه به فرض، و در السنه به جزء لا يتجزّى معروف است؛ پس به اين اعتبار اين مبحث را به آن مصدّر مى‌گردانند، اگر چه ظاهرتر آن است كه از مسائل فنّ طبيعى نباشد، زيرا كه بحث از وجود و عدم اشيا، مخصوص به علم اعلى است. و در فنّ منطق مبيّن شده است كه بايد موضوع مسأله هر علمى عين موضوع آن علم يا نوعى از آن يا عرض ذاتى آن يا نوعى از عرض ذاتى آن باشد. و موضوع اين مسأله هيچ يك از اينها نيست.

و كسانى كه آن را از مسائل فنّ طبيعى شمرده‌اند راجع گردانيده‌اند به اينكه جسم جوهر ذو وضع قابل انقسامات غير متناهى است و ابطال جزء در قوّه اين است كه‌