مرآت الاكوان تحرير شرح هدايه ملا صدرا - حسينى اردكانى، احمد بن محمد - الصفحة ٢٠
٢- (ملا صدرا شيرازى و شرح الهدايه او)
صدر الدّين محمّد بن ابراهيم شيرازى، معروف به ملا صدرا و آخوند ملا صدرا و صدر المتألهين، در سال ٩٧٩ قمرى در شيراز متولد شد و در سال ١٠٥٠ قمرى در هفتمين سفر حج وفات يافت. بنا بر مضمون شعر فيّاض شاگرد و دامادش در نجف اشرف مدفون است و به نوشته بعضى از كتب رجال و تذكره در بصره.
تحصيلات ابتدائى او در شيراز و در علوم شرعى و عقلى در نزد شيخ بهائى و مير داماد به تكميل معلومات پرداخت. سپس سالهاى سال در قم، گويا در قريه كهك، منزوى شد و به تصفيه نفس و تأليف آثار مشغول شد، تا اينكه براى تدريس در مدرسه خان شيراز دعوت گرديد و تا پايان عمر در آنجا سرگرم افاضه به طالبان علم و نگارش كارهاى علمى خود بود. ملا صدرا براى به دست آوردن حقايق الهى از مواد برهانى و لطايف كشفى و منابع دينى استفاده كرده است و روش بحث او با بهرهمندى از فلسفه مشّائى و حكمت اشراقى و عرفان نظرى، يعنى استدلال عقلى و ذوق عرفانى و استنباط از نصوص وحى و شرع و احاديث نبوى و مواريث ائمه طاهرين است.
از ملا صدرا در حدود پنجاه كتاب و رساله و مقاله و نامه به عربى و فارسى به ما رسيده است.
هدايه اثيريّه داراى سه بخش، منطق و طبيعى و الهى است از اثير الدين مفضل بن عمر ابهرى (متوفى ٦٦٠ تقريبا) صاحب كتابهاى بسيار در منطق و رياضيات و علوم عقلى، شاگرد امام فخر الدين رازى است.
بر هدايه ابهرى شروح و حواشى بسيار نوشتهاند، مشهورترين آنها شرح قاضى مير حسين ميبدى يزدى متخلص به منطقى (م ٩١١) شاگرد ملا جلال الدين دوانى و حواشى سيّد فخر الدّين سماكى استاد مير داماد است.
بزرگترين شرح هدايه از آخوند ملا صدراى شيرازى است بر بخشهاى طبيعى و الهى آن. شارح در چند جا به اسفار ارجاع مىدهد، چنانكه در اسفار نيز به شرح الهدايه اشاره مىكند. در اين كتاب در بحث معاد جسمانى نظرهاى ابن سينا و غزالى را نقل مىكند ولى خود بحث را مطابق مؤدّاى آيات شريف قرآنى گزارش مىكند و مىگويد: