مى‌دهد به شوق به سوى خدا، و يا نفعش به ديگران نيز سرايت مى‌كند، مانند قربانيها و زكوات و صدقات؛ و يا عدمى است و نفعش مخصوص به همانها است، مانند صوم، و يا تعدّى به ديگران نيز مى‌كند، مانند كفّ اذيّت از افراد نوع و جنس، و صمت.

و بايد كه سنّت قرار دهد از براى ايشان سفرهايى را كه حركت كنند در آن سفرها از خانه‌هاى خود براى طلب رضاى پروردگار خود و متذكر شوند روزى را، كه از قبور به سوى پروردگار مى‌جهند، پس زيارت كنند هياكل و معابد الهيّه و مساكن انبياء و امثال آنها را، يعنى مانند قرار دادن حج و زيارت مساكن انبيا و امثال آنها.

و بايد كه براى ايشان قرار دهد عباداتى كه مجتمع گردند بر آنها، مانند جمعه و جماعات، تا آنكه كسب كنند، علاوه بر مثوبات، ايتلاف و مصافات و تودّد را.

و بايد كه عبادات مقرّره بر سبيل تكرار باشد از براى محكم نمودن، و الّا فراموش مى‌كنند و مهمل مى‌گذارند.

و چنانكه براى همه خليفه هست كه واسطه است ميان ايشان و حق تعالى، بايد كه براى هر اجتماع جزئى واليان و حكّامى باشند از جانب آن خليفه، و ايشان پيشوايان و علماءاند. و چنان كه ملك واسطه است ميان خدا و پيغمبر. و پيغمبر واسطه است ميان ملك و اوليا كه ائمه معصومين عليهم السلام باشند، ايشان نيز واسطه‌اند ميان نبى و علما، و علما واسطه‌اند ميان ايشان و ساير خلق. پس عالم به ولى قريب است، و ولى به نبى، و نبى به ملك، و ملك به حق تعالى. و ملائكه و انبيا و اوليا و علما را در درجات قرب تفاوت بسيار است.

در بيان سياسات و رياسات مدنيه و آنچه به آن ملحق مى‌گردد از اسرار شريعت به وجهى تمثيلى‌

شكى در اين نيست كه براى انسان ممكن نيست كه برسد به كمالاتى كه براى آن مخلوق شده است مگر به اجتماع جمعى كثير كه هر يك يكديگر را در امرى كه به آن محتاج است معاونت نمايد، و از مجموع آنها همه آنچه در بلوغ انسان به كمال ضرور است مجتمع گردد. و به اين سبب اجتماعات براى انسان حاصل مى‌شود كه بعضى از آنها كامل است و