شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦٤٠ - ٧٢٦٤ كان لى فيما مضى اخ فى الله و كان يعظمه فى عينى صغر الدنيا فى عينه
باشد و هم فضيلت خاموشى، بخلاف سخن گفتن كه فضيلت خاموشى را ندارد.
و كان اذا بدهه امران نظر ايهما اقرب الى الهوى فخالفه.
و بود چنين كه هر گاه ناگاه مىآمد او را دو كار مىديد كه كدام يك از آنها نزديكترست بسوى خواهش او پس مخالفت ميكرد آنرا، يعنى هر گاه دو كار معارض يكديگر رو مىداد او را كه بايست يكى از آنها را بكند ترك ميكرد آنرا كه نزديكتر بود بخواهش او و مشغول مىشد به آن چه دورتر بود از آن تا اين كه فضيلت مخالفت خواهش را دريابد، يا اين كه هر گاه در مسئله يا غير آن دو احتمال بخاطر او مىرسيد كه در نظر او هر دو بالبداهه قبل از تفكر و تأمل در آنچه مذكور مىشود از مرجح مساوى بودند او ترجيح مىداد آنچه را دورتر از خواهش او بود از براى إدراك فضيلتى كه مذكور شد، يا از براى اين كه بسيارست كه خواهش چيزى زينت مىدهد او را در نظر اين كس پس مساوات آن با احتمال ديگر در نظر ممكن است كه باعتبار رغبت او در آن باشد بخلاف آن احتمال كه از خواهش او دورتر باشد كه اين احتمال در آن نرود پس اين مرجحى است از براى ترجيح آن.
فعليكم بهذه الخلائق فالزموها و تنافسوا فيها.
اين كلاميست كه فرمودهاند بعد از نقل أوصاف برادر مذكور از براى ترغيب أصحاب خود يا همه مردم در آنها و ترجمه آن اينست كه: پس شما فرا گيريد اين خصلتها را، پس لازم باشيد آنها را و جدا مشويد از آنها، و رغبت كنيد در آنها از براى گرامى گردانيدن خود به آنها.
فان لم تستطيعوا فاعلموا ان اخذ القليل خير من ترك الكثير.
پس اگر نداشته باشيد استطاعت و توانائى آنها را پس بدانيد كه فرا گرفتن اندك بهترست از ترك بسيار، يعنى اگر استطاعت و توانائى همه آنها نداشته باشيد پس هر چه را از آنها كه توانائى آن داشته باشيد آنرا بعمل آوريد و لازم باشيد، زيرا