شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٥٣ - ٦٣٠٥ علموا صبيانكم الصلوة، و خذوهم بها اذا بلغوا الحلم
علت دشمنى كمى باك داشتن است يعنى كمى باك داشتن از مردم و بىپروائى در رعايت حرمت ايشان سبب دشمنى ايشان مىگردد.
٦٣٠٣ عبد الحرص مخلد الشقاء.
بنده حرص دايم بدبختى است، يعنى بدبختى او دائمى است. و مراد بدبختى دنيويست زيرا كه در دنيا هميشه در تعب و رنج است و هرگز راحتى ندارد و اما بدبختى أخروى او پس بقدر و زر و باليست كه بسبب آن كسب كرده باشد.
٦٣٠٤ عبد الدنيا مؤبد الفتنة و البلاء.
بنده دنيا پاينده فتنه و بلاست يعنى فتنه و بلاى او در دنيا پاينده و دائميست چنانكه در فقره سابق مذكور شد.
٦٣٠٥ علموا صبيانكم الصلوة، و خذوهم بها اذا بلغوا الحلم.
بياموزيد كودكان خود را نماز، و مؤاخذه كنيد ايشان را بسبب آن هر گاه برسند باحتلام، مراد به «احتلام» در اينجا بيرون آمدن منى است از قبل خواه در بيدارى و خواه در خواب و چون اين يكى از علامات معروفه بلوغ است كه بسبب وجوب عبادات مىشود آن را مناط مؤاخذه فرمودهاند و مراد مؤاخذه ايشان است بسبب آن بعد از بلوغ، خواه باين علامت معلوم شود و خواه بعلامت ديگر مثل سن كه پسر با كمال پانزده سال هلالى بالغ است و دختر با كمال نه سال هلالى بنا بر مذهب مشهور ميانه علما، و بعضى در دختر إكمال ده سال اعتبار كردهاند، و مراد به «مؤاخذه ايشان بسبب آن» اينست كه ايشان را تعزير و آزار كنند اگر نكنند آنرا بخشونت و درشتى و كتك و بالاتر از آن بتفصيلى كه در كتب فقهيه بيان شده.
پوشيده نيست كه پيش از بلوغ نيز گفتهاند كه ايشان را بايد عادت فرمود بكردن نماز هر گاه شش ساله شوند و بعضى هفت ساله گفتهاند، و هر دو در حديث