شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٣٨ - ٥٦٠٢ سادة الناس فى الدنيا الاسخياء، و فى الآخرة الاتقياء
بزرگان و مهتران اهل بهشت پرهيزگاران نيكوكارانند. يعنى پرهيزگاران نيكوكاران بزرگان و مهتران اهل بهشت خواهند بود.
٥٦٠٠ ستة تختبر بها عقول الرجال، المصاحبة، و المعاملة، و الولاية، و العزل، و الغنى، و الفقر.
شش چيز است كه آزمايش كرده مىشود به آنها عقلهاى مردان، مصاحبت، و معامله، و حكومت، و معزولى، و توانگرى، و درويشى، يعنى درين شش حال عقل و خرد مرد و قدر آنرا استنباط مىتوان كرد و «وجه استنباط در مصاحبت و معامله با او» ظاهرست، و در حكومت باعتبار خوبى سلوك و طغيان نكردن اوست يا خلاف آن، و در معزولى باعتبار صبر و اندوهناك زياد نشدن از آن و مرتبه خود را نگاه داشتن و خفيف نكردن و خلاف آنها، و در توانگرى باعتبار تواضع و فروتنى و باز ايستادن از محرماتى كه بسبب توانگرى قادر بر آنها باشد و خلاف آنها، و در درويشى باعتبار صبر كردن بر آن و شكوه نكردن و راضى بودن و خلاف آنها.
٥٦٠١ سلوا الله سبحانه العافية من تهويل الهوى و فتن الدنيا.
سؤال كنيد از خداى سبحانه عافيت از فريب دادن خواهش و فتنههاى دنيا، يعنى اين سؤال و دعا از سؤالهاى ضرور است كه بايد اكثر اوقات از حق تعالى بشود.
٥٦٠٢ سادة الناس فى الدنيا الاسخياء، و فى الآخرة الاتقياء.
بزرگان و مهتران مردم در دنيا صاحب سخاوتانند، و در آخرت پرهيزگارانند.
مراد در اينجا اينست كه البته سخاوت سبب بزرگى و مهترى در دنيا مىشود و پرهيزگارى سبب بزرگى و مهترى در آخرت، و آنچه قبل از اين مذكور شد كه «مهتران أهل بهشت صاحب سخاوتان و پرهيزگارانند» آن در صاحب سخاوتان كليه نيست بلكه مشروط است بايمان بلكه بعدم فسق زياد نيز، و الله تعالى يعلم.