شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦٠٢ - ٧١٤٩ كن جوادا بالحق، بخيلا بالباطل
باش مشغول به آن چه تو از آن پرسش كرده شوى، يعنى مشغول شو به آن چه در قيامت پرسش آن از تو بشود از عقايد و أعمال، و ضايع مكن أوقات را در غير آنها.
٧١٤٤ كن زاهدا فيما يرغب فيه الجهول.
باش بىرغبت در آنچه رغبت ميكند در آن بسيار نادان، يعنى دنيا كه رغبت كننده در آن با آن همه زيان و خسران آن بسيار نادان باشد.
٧١٤٥ كن فى الملأ وقورا، و كن فى الخلأ ذكورا.
باش در جمعيت بسيار با وقار، و باش در خلوت بسيار ياد كننده، يعنى ياد كننده خدا بدل و زبان.
٧١٤٦ كن بالبلاء محبورا، و بالمكاره مسرورا.
باش ببلا شاد كرده شده، و بمكاره شادى داده شده، يعنى از بلا و مكاره مسرور شو و غمگين مشو، زيرا كه أجر و ثواب آنها عظيم است هر گاه صبر كند كسى بر آنها، خصوصا چنين صبرى كه شادمان و مسرور گردد به آنها براى أجر و ثواب آنها.
٧١٤٧ كن فى الشدائد صبورا، و فى الزلازل وقورا.
باش در سختيها بسيار شكيبا، و در زلزلهها بسيار گران و با وقار، مراد به «زلزلهها» مصيبتهاست كه باعث حركت و قلق و اضطراب آدمى گردند.
٧١٤٨ كن فى السراء عبدا شكورا، و فى الضراء عبدا صبورا.
باش در شادى بنده بسيار شكر كننده، و در سختى بنده بسيار صبر كننده.
٧١٤٩ كن جوادا بالحق، بخيلا بالباطل.
باش بخشنده بحق، بخل كننده بباطل، يعنى بخشنده در مصرفهاى حق، بخل كننده در مصرفهاى باطل، يا بجا آورنده حقها، و مضايقه كننده در كردن باطلها.