شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٧٢ - ٦٠٣٩ ظن الانسان ميزان عقله، و فعله اصدق شاهد على اصله
فرموده است آن حضرت ٧:
٦٠٣٦ ظن المومن كهانة.
گمان مؤمن كهانت است «كهانت» خبر دادن بغيب است و در ميان عرب در اوايل اسلام و قبل از آن كاهنان بسيار بودند كه خبر مىدادند ببعضى امور غيبى از روى قواعدى چند كه داشتهاند و مراد درين فقره مباركه اينست كه گمان مؤمن و حدس او بمنزله كهانت است و بسيارست كه بنا بر قوت حدسى كه دارد گمان مىبرد ببعضى امور غيبى.
٦٠٣٧ ظلم المستشير ظلم و خيانة.
ظلم كردن بر مشورتجو[١] ظلم است و خيانت. مراد به «ظلم كردن مشورتجو» اين است كه با كسى كه مشورت ميكند آنچه را راى صواب داند باو نگويد و مراد اينست كه اين هم از اقسام ظلم و خيانت است و مذموم است و نبايد كرد.
٦٠٣٨ ظن الرجل على قدر عقله.
گمان مرد بر اندازه عقل اوست، يعنى راستى و درستى گمان او بقدر عقل اوست هر چند عقل كسى بيشتر باشد گمانهاى او راستر و درستر باشد.
٦٠٣٩ ظن الانسان ميزان عقله، و فعله اصدق شاهد على اصله.
گمان آدمى ترازوى عقل اوست، و كردار او راستگوتر گواهيست بر اصل و نژاد او،
[١] -« مشورتجو» يعنى مشورت جوينده و شور كننده.