شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤١٩ - ٦٥٥٨ فليصدق رائد اهله، و ليحضر عقله، و ليكن من أبناء الآخرة، فمنها قدم و اليها ينقلب
پس بايد كه راست گويد رائدى اهل خود را، و بايد كه حاضر گرداند عقل خود را، و بايد كه بوده باشد از پسران آخرت، پس بدرستى كه از آن آمده است و بسوى آن بازگشت ميكند. اين كلام معجز نظام تتمه كلام سابق است يا تتمه كلام ديگر كه در اينجا نقل نشده و متفرع بر آنست[١] و «رائد» كسى را گويند كه صحرانشينان در وقت كوچ از منزلى پيش فرستند از براى گرفتن منزلى پر آب و علف، و «لا يكذب الرائد أهله»، يعنى: رائد دروغ نمىگويد اهل خود را، مثل شده ميان
[١] - پوشيده نماند كه اين كلام شريف جزء خطبه ١٥٢ نهج البلاغه است و صدر و ذيل آن چنين است( جلد ٢ شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ص ٤٤٨- ٤٥٢ چاپ اول مصر):« نحن الشعار و الاصحاب و الخزنة و الابواب و لا تؤتى البيوت الا من أبوابها، فمن أتاها من غير أبوابها سمى سارقا( منها) فيهم كرائم القرآن و هم كنوز الرحمن، ان نطقوا صدقوا و ان صمتوا لم يسبقوا، فليصدق رائد أهله و ليحضر عقله و ليكن من أبناء الآخرة فانه منها قدم و اليها ينقلب، فالناظر بالقلب العامل بالبصر يكون مبتدا عمله ان يعلم اعمله عليه ام له» و نيز در خطبه ديگر اين عبارت چنين نقل شده:« و ليصدق رائد أهله و ليجمع شمله و ليحضر ذهنه( تا آخر) و چون اين عبارت دوم بطور حتم مأخذ نقل اين كلام مورد بحث نيست زيرا كلام مذكور بقرينه نقل شدن در فصل فاء مصدر بحرف فاء ميباشد كه عبارت سابق منطبق با آنست از اين روى ما بنقل صدر و ذيل آن نپرداختيم هر كه طالب باشد رجوع كند بخطبه يك صد و شش( ص ٢٥٥ جلد دوم شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد چاپ اول مصر) پس معلوم شد كه خطبه در مقام ذكر برخى از مقامات و فضائل و مناقب اهل بيت عصمت و طهارت است كه امير المؤمنين على ٧ و يازده فرزند معصوم او : باشند و خود شارح( ره) در ذيل شرح همين فقره باين مطلب اشاره خواهد كرد پس طالب شرح مفصل اين كلام شريف با ملاحظه شرح صدر و ذيل آن بايد بشروح نهج البلاغه مراجعه فرمايد.