شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٢٩ - ٦٨٥٥ كل منافق مريب
هر جمعيتى بسوى پراكندگيست، يعنى هر جمعيتى در دنيا منتهى مىشود بپراكندگى.
٦٨٥٢ كل متوقع آت.
هر چه انتظار بودن آن باشد آينده است، يعنى هر چه البته بيايد مانند مرگ يا قيامت، آن آينده است و عاقبت بيايد، پس از آن غافل نبايد بود و در فكر تهيه كه خواهد بايد بود.
٦٨٥٣ كل طالب مطلوب.
هر طلب كننده طلب كرده شده است، يعنى مرگ در طلب اوست تا دريابد او را، پس از آن غافل نبايد بود.
٦٨٥٤ كل غالب بالشر مغلوب.
هر غلبه كننده ببدى غلبه كرده شده است، يعنى در حقيقت او مغلوب است و آن مغلوب غالب، زيرا كه غلبه كه او بر مغلوب كرده ببدييست كه با او كرده در دنيا و آن هر چه باشد بزودى بگذرد و باعث ثواب و اجر او شود در آخرت، و او بجزاى آن در آخرت بعذاب عظيم و عقاب اليم گرفتار شود و تلافيى از براى آن نباشد.
٦٨٥٥ كل منافق مريب.
هر منافقى مريب است، «منافق» كسى را گويند كه باطن او با ظاهر او موافق نباشد و «مريب است» يعنى صاحب قلق و اضطراب است و آرام و اطمينانى نباشد او را از انديشه و بيم آن كه مبادا باطن او ظاهر شود و نقاق او معلوم گردد، يا اين كه مردم را بشك و بدگمانى مىاندازد و نمىشود كه با هر كه نفاق دارد ايشان در باره او شك زده و بدگمان نشوند از سلوكهاى او، يا از جانب حق تعالى تا از او حذر كنند.