شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١١٢ - ٥٤٨٧ زيادة الشكر و صلة الرحم تزيدان النعم و تفسحان فى الاجل
لغزش عاقل سخت زخم زدن است يعنى زخم زدن آن بصاحب خود سخت است و زيان و خسران آن عظيم است، و ممكن است كه: مراد به «لغزش او» هرزه و دشنام و درشتيها باشد كه او بديگرى بكند و مراد اين باشد كه: زخم زدن آن بآن شخص سخت است بخلاف آنها از غير عاقل كه چندان اثر نكند.
٥٤٨٣ زلة العالم كبيرة الجناية.
لغزش عالم بزرگ گناه است يعنى گناه آن بزرگ است بخلاف نادان كه گناه از او سهل است و بسا باشد كه معذور باشد چنانكه مكرر مذكور شد.
٥٤٨٤ زيادة العقل تنجى.
زيادتى عقل رستگار مىسازد، زيرا كه صاحب خود را بر اطاعت و فرمانبردارى حق تعالى مىدارد و منع از گناه و عصيان ميكند، و ظاهرست كه اين سبب رستگارى مىگردد.
٥٤٨٥ زيادة الجهل تردى.
زيادتى جهل هلاك مىگرداند يا مىاندازد يعنى در هلاكت و نادانى يا زيان و خسران و ظاهر اينست كه مراد به «جهل» بقرينه مقابله با فقره سابق كمى عقل و خرد باشد. و ممكن است كه مراد به «زيادتى عقل» در فقره سابق بقرينه مقابله با اين فقره زيادتى علم باشد و مراد به «جهل» در اينجا ظاهر آن باشد يعنى نادانى و بودن هر يك از زيادتى عقل و خرد و علم سبب رستگارى و هر يك از زيادتى بىعقلى و بيخردى و نادانى سبب هلاك، ظاهرست و محتاج ببيان نيست.
٥٤٨٦ زوال الدول باصطناع السفل.
زايل شدن دولتها بسبب پروردن مردم پست مرتبه است يعنى ايشان را كار گزار أمور و مهمات كردن.
٥٤٨٧ زيادة الشكر و صلة الرحم تزيدان النعم و تفسحان فى الاجل.