شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٦٠ - ٦٣٢٢ عنوان النبل الاحسان الى الناس
لغزشى ميكند سختترين لغزشى، و غرض اين باشد كه مبالغه زياد در آن خوب نيست بلكه بايد كه ميانه روى كرد در آن و توكل بر حفظ و حراست حق تعالى كرد و بنا بر اين كلامى است عليحده، و مربوط بسابق نيست و اين فقره مباركه در فصل زاى نيز نقل شد و در آنجا چنين بود «زلة المتوقى أشد زلة و علة اللؤم اقبح علة» و در آنجا ترجمه و شرح شد.
٦٣٢٠ عز اللئيم مذلة، و ضلال العقل اشد ضلة.
عزت لئيم خواريى است و گمراهى عقل سختترين گمراهى است. مراد به «لئيم» چنانكه مكرر مذكور شد شخص دنى پست مرتبه است يا بخيل. و «بودن عزت اول خوارى» باعتبار اينست كه پست مرتبه هر گاه عزيز گردد و اقتدارى بهم رساند كارى چند كند كه سبب خوارى او گردد در دنيا و آخرت بخلاف اين كه عزيز نگردد كه بسبب عدم اقتدار چندان كارى نتواند كرد كه سبب آن گردد، و «بودن عزت دوم خوارى» باعتبار اينست كه بخيل هر گاه عزيز و روشناس گردد بخيلى او ظاهر گردد و بسبب آن خوار گردد، بخلاف اين كه عزيز و روشناس نباشد كه بخيلى او معلوم نشود، و «بودن گمراهى عقل سختترين گمراهى» باعتبار اينست كه گمراهيى كه با عقل و خرد باشد يقين باعتبار كمال تقصير صاحب آنست در طلب- كردن راه حق و با وجود آن معذور نباشد بخلاف گمراهى كسى كه كم عقل باشد كه او ممكن است كه چندان تقصيرى نداشته باشد و بآن اعتبار معذور باشد.
٦٣٢١ عنوان العقل مداراة الناس.
عنوان عقل و خرد مدارا كردن با مردم است «عنوان» چنانكه مكرر مذكور شد بمعنى دليل يا سر سخن است.
٦٣٢٢ عنوان النبل الاحسان الى الناس.