شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٤٣ - ٦٩١٥ كل مودة مبنية على غير ذات الله ضلال، و الاعتماد عليها محال
و مراد به «نهايت نداشتن عقل و ادب» اگر مراد بعقل علم باشد اينست كه هر مرتبه از علم و ادب كه كسى داشته باشد بالاتر از آن و زياده بر آن باشد و اگر مراد بعقل آن قوت باشد مراد بنهايت نداشتن آن اينست كه هر فردى كه از آن باشد در هر مرتبه از كمال، كاملتر از آن نيز باشد، يا مراد اينست كه: هر شرافتى و فضيلتى نهايت دارد بغير شرافت عقل و ادب كه هر مرتبه كه كسى از براى آن قرار دهد زياده بر آن و بالاتر از آنست.
٦٩١٣ كل شيء يعز حين ينزر[١] الا العلم فانه يعز حين يغزر[٢].
هر چيزى عزيز مىشود هنگامى كه كم مىشود مگر علم كه عزيز مىشود هنگامى كه بسيار مىشود، يعنى هر چيز كه كسى آن را كم داشته باشد عزيز مىشود آن نزد او، و چون بسيار باشد عزيز نباشد مگر علم كه هر چند كسى بيشتر داشته باشد آن عزيزتر باشد.
٦٩١٤ كل نعمة انيل منها المعروف فانها مأمونة السلب محصنة من الغير.
هر نعمتى كه رسانيده شده باشد از آن احسان بديگران پس بدرستى كه آن ايمن داشته شده است از ربودن و زوال، و محكم نگاهداشته شده است از تغييرها، اين بنا بر اينست كه «غير» بكسر غين و فتح يا خوانده شود كه جمع باشد، و ممكن است كه بفتح غين و سكون يا خوانده شود كه مفرد باشد و ترجمه اين باشد كه: محكم نگاهداشته شده است از تغير.
٦٩١٥ كل مودة مبنية على غير ذات الله ضلال، و الاعتماد عليها محال.
هر دوستيى كه بنا گذاشته شده باشد بر غير راه خدا گمراهيست و اعتماد بر آن محالست، «بودن آن گمراهى» باعتبار اينست كه اجر و ثوابى در آن نباشد دوستيى
[١] - در نسخه چاپ صيدا« يندر» از ماده« ن د د» نقل شده( ص ١٧٣، س ٥) در منتهى الارب گفته:« نزر( ككرم) نزرا و نزارة بفتحها و نزورا اندك گشت»
[٢] - در منتهى الارب گفته:« غزرت الناقة( ككرم) غزارة و غزرا بفتحهما و غزرا بالضم بسيار شير گرديد، و غزرت العين بسيار اشك شد، و غزر الشيء افزون گشت و نيز غزارت بسيارى از هر چيزى».