شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٣٣ - ٦٢٤٨ عجبت لمن يشك فى قدرة الله و هو يرى خلقه
[حرف عين بلفظ «عجبت»]
(از آنچه وارد شده از سخنان حكمت آميز حضرت أمير المؤمنين على بن أبى طالب ٧ در حرف عين بلفظ «عجبت» يعنى تعجب دارم.) فرموده آن حضرت ٧:
٦٢٤٨ عجبت لمن يشك فى قدرة الله و هو يرى خلقه.
تعجب دارم از كسى كه شك ميكند در قدرت خدا و حال آنكه او مىبيند خلق او را. مراد به «قدرت حق تعالى» اينست كه أفعال او از قبيل أفعال طبايع نيست كه در هر ماده كه صادر شود البته صادر شود از آنها و نتوانند كه نكرد مانند آتش كه بماده قابل سوختن كه رسيد البته مىسوزاند و نتواند كه نسوزاند بلكه اگر خواهد كند و اگر نخواهد نكند و هر يك از خواستن و نخواستن آن نظر بذات بذاته جايز باشد هر چند خواستن در بعضى امور باعتبار علم بمصلحت در آن واجب باشد و نخواستن آن از آن راه محال، و نخواستن در بعضى أمور باعتبار علم بمفسده در آن واجب باشد و خواستن آن از آن راه محال، زيرا كه صحت فعل و ترك نظر بذات بذاته قطع نظر از علم بمصلحت يا مفسده كافى است در قدرت و توانائى، و وجوب يك طرف باعتبار علم بمصلحت يا مفسده منافات با قدرت ندارد بلكه مؤكد و محقق آنست چنانكه محقق طوسى قدس سره العزيز القدوسى تصريح بآن كرده و آنچه متكلمان گفتهاند كه: قدرت حق تعالى بمعنى صحت فعل و ترك است بايد كه مراد ايشان نيز صحت فعل و ترك نظر بذات بذاته باشد چنانكه مذكور شد كه اگر بر ظاهر