شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٤١ - ٥٩٥٥ طوبى لمن احسن الى العباد و تزود للمعاد
پرداخت بديگرى و مذمت او يا مدح او.
٥٩٥١ طوبى لمن سعى فى فكاك[١] نفسه قبل ضيق الانفاس و شدة الابلاس.
خوشا از براى كسى كه شتاب كند در رهائى نفس خود پيش از تنگ شدن نفسها و سختى ابلاس يعنى نوميدى يا حيرانى كه در وقت مرگ رو مىدهد.
٥٩٥٢ طوبى لمن غلب نفسه و لم تغلبه، و ملك هواه و لم يملكه.
خوشا از براى كسى كه غلبه كند بر نفس خود و غلبه نكند نفس او بر او، و مالك شود خواهش خود را و مالك نشود خواهش او او را.
٥٩٥٣ طوبى لمن كظم غيظه و لم يطلقه، و عصى امر نفسه فلم يهلكه.
خوشا از براى كسى كه فرو خورد خشم خود را و رها نكند آن را، و نافرمانى كند فرمان نفس خود را پس هلاك نگرداند آن او را. يعنى نافرمانى كند فرمانهاى نفس خود را كه بمقتضاى شهوت و غضب امر كند او را به آنها پس هلاك نگرداند فرمان نفس او را يعنى چون فرمان آن نبرد هلاك نشود بسبب آن، و اگر اطاعت كند هلاك شود بسبب آن.
٥٩٥٤ طوبى لمن ذكر المعاد فاستكثر من الزاد.
خوشا از براى كسى كه ياد كند روز بازگشت را پس بسيار فرا گيرد از توشه يعنى از توشه از براى آن.
٥٩٥٥ طوبى لمن احسن الى العباد و تزود للمعاد.
خوشا از براى كسى كه نيكوئى كند بسوى بندگان و فرا گيرد توشه از براى
[١] - در اقرب الموارد گفته:« فكاك الرهن بالفتح و يكسر ما فك به».
و در منتهى الارب گفته:« فكاك الرهن كسحاب و يكسر آنچه گرو را بوى بيرون آرند».