شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٥١ - ٦٢٩٦ علم بلا عمل حجة لله على العبد
٦٢٩٣ عز القنوع خير من ذل الخضوع.
عزت قنوع بهترست از خوارى خضوع، «قنوع» بمعنى راضى شدن بنصيب و بهره خودست از دنيا و «خضوع» بمعنى فروتنى كردن است و مراد اينست كه عزتى كه با قنوع است هر چند با تعب و زحمت باشد بهترست از خواريى كه با خضوع و فروتنى كردن بمردم باشد هر چند سبب توسعه و فراخى گردد.
٦٢٩٤ علم لا يصلحك ضلال، و مال لا ينفعك وبال.
علمى كه بصلاح نياورد ترا گمراهى است، و مالى كه سود ندهد ترا و بالى است، مراد به «علمى كه بصلاح نياورد» علمى است كه عمل بآن نشود، و «بودن آن گمراهى» باعتبار اينست كه سبب زيادتى و زر و وبال گردد زيرا كه گناه عصيان عالم زياده است از گناه عصيان جاهل، بلكه جاهل در بسيارى از امور معذور باشد كه عالم در آنها معذور نباشد چنانكه مكرر مذكور شد، و مراد به «مالى كه سود ندهد» اينست كه نگاهداشته شود و در مصارف مشروعه كه سودى دهد در آخرت يا دنيا صرف نشود، و «بودن آن و بال» ظاهرست چه نفعى از آن نبرد و در دنيا تعب و زحمت حفظ و حراست آن بايد كشيد و در آخرت حساب آن بايد داد.
٦٢٩٥ عداوة العاقل خير من صداقة الجاهل.
دشمنى عاقل بهترست از دوستى جاهل يعنى كم عقل بقرينه مقابله با عاقل، و اين مضمون مشهورست.
٦٢٩٦ علم بلا عمل حجة لله على العبد.
علمى بى عمل حجتى است مر خدا را بر بنده، يعنى بآن حجت مىگيرد خدا بر بنده كه صاحب آن باشد و برهان مىسازد آن را بر استحقاق او عقاب و عذاب را با وجود آن، و ديگر عذرى باقى نمىماند از براى او، بخلاف كسى كه عالم نباشد چه اگر