شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٢٣ - ٦٥٦٥ فطنة المواعظ تدعو الى الحذر، فاتعظوا بالعبر، و اعتبروا بالغير، و انتفعوا بالنذر
أفزونى مرتبه پادشاه آباد نمودن شهرهاست، اين كنايه از عدل اوست چه عدل پادشاه سبب آبادى بلاد او مىشود.
٦٥٦٣ فضيلة الرياسة حسن السياسة.
افزونى مرتبه رياست، يعنى سر كردگى نيكوئى سياست است، يعنى نيكوئى تربيت رعيت خود و امر و نهى ايشان.
٦٥٦٤ فضل فكر و تفهم انجع من فضل تكرار[١] و دراسة[٢].
زيادتى فكر و فهميدن سودمندترست از زيادتى تكرار كردن و خواندن، يعنى فكر زياد كردن در مباحثه علميه تا اين كه خوب بفهمد آنها را بهترست از اين كه سرسرى ياد گيرد آنها را و تكرار كند و بخواند.
٦٥٦٥ فطنة المواعظ تدعو الى الحذر، فاتعظوا بالعبر، و اعتبروا بالغير، و انتفعوا بالنذر.
دريافتن پندها مىخواند بسوى حذر كردن، پس پند گيريد بعبرتها، و عبرت گيريد بتغييرها، و سودمند گرديد بترسانيدن. «مىخواند بسوى حذر كردن»، يعنى باعث حذر كردن مىشود از آنچه سبب زيان و خسران باشد، «پس پند گيريد بعبرتها» يعنى از آنچه سبب عبرت شود، و «عبرت» در اصل بمعنى عبور از چيزى بچيزيست
[١] - تكرار بفتح تاء بمعنى مكرر ساختن است.
در منتهى الارب گفته:« كر عليه كرا بالفتح و كرورا و كرى را كأمير و تكرارا بالفتح حمله كرد بر وى( تا آنكه گفته) كرره تكريرا و تكرارا بالفتح و تكرة بفتح التاء و كسر الكاف و كركرة بالفتح بارها بر گردانيد آنرا».
[٢] - دراست بكسر دال بمعنى خواندن درس است.
در اقرب الموارد گفته:« درس الكتاب درسا و دراسة( بالكسر) قرأه و أقبل عليه يحفظه».