شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٨٦ - ٧٠٨٠ كفاك فى مجاهدة نفسك ان لا تزال ابدا لها مغالبا، و على اهويتها محاربا
٧٠٧٨ كفاك من عقلك ما ابان لك رشدك من غيك.
كافيست ترا از عقل تو آنچه آشكار كند از براى تو رشد ترا از گمراهى تو، يعنى از عقل و خرد همين قدر كافيست ترا كه ظاهر شود و ممتاز گردد بآن رشد تو از گمراهى تو، و واضح شود از براى تو كه رشد تو در چيست؟ و گمراهى تو در چيست؟
هر گاه همين قدر عقل و خرد باشد كافيست و عقل زياد بر آن پر در كار نيست چه سعادت و رستگارى بهمان قدر حاصل شود هر گاه عمل شود بر وفق آن و عقل زياد بر آن در كار نيست از براى ان كه مطلب ضروريست، زياده بر آن از براى تحصيل بعضى فضايل و مزايا در كارست كه آنها ضرور نيست بلكه بعضى از آنها زياده كاريهائى است عبث، و بعضى هر چند باعث افزونى مرتبه گردد ضرور نيست و «رشد» چنانكه مكرر مذكور شد بمعنى راه راست يافتن است و ايستادن بر راه حق.
٧٠٧٩ كفاك موبخا على الكذب علمك بانك كاذب.
كافيست ترا سرزنش كننده بر دروغگوئى دانستن تو اين را كه تو دروغگوئى، يعنى دروغ چنان زشت و قبيح است كه سرزنش كننده آن همين كافيست كه آدمى خود داند كه دروغ گفته و چنين أمر قبيحى از او صادر شده، پس بايد كه از خوف همين سرزنش مرتكب آن نگردد هر چند سرزنش كننده ديگر مر او را نباشد.
٧٠٨٠ كفاك فى مجاهدة نفسك ان لا تزال ابدا لها مغالبا، و على اهويتها محاربا.
كافيست ترا در جهاد كردن با نفس خود اين كه هميشه و دايم از براى او غلبه كننده باشى و بر هواها و هوسهاى او جنگ كننده باشى، يعنى هميشه غلبه كننده باشى بر او و او را در فرمان عقل خوددارى و جنگ كنى با او در هواها و هوسها كه داشته باشد، و منع كنى او را از آنها و نگذارى كه پيروى آنها كند.