شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦٠٨ - ٧١٧٢ كن مؤاخذا نفسك، مغالبا سوء طبعك، و اياك ان تحمل ذنوبك على ربك
و رفاهيت كه در آن داشته باشى حذر كنندهتر از ان از ساير اوقات، زيرا كه مصائب و نوائب دنيا باندازه دولت و نعمت آنست، و همچنين وزر و وبال أخروى آن، پس هر چند آنها زياده باشد حذر از آن بيشتر بايد كرد.
٧١٧٠ كن أوثق ما تكون بنفسك احذر ما تكون من خداعها.
باش اعتماد دارندهتر آنچه باشى بنفس خود حذر كنندهتر آنچه باشى از فريب آن، يعنى باش چنين كه در وقتى كه اعتماد تو بر نفس خود بيشتر باشد از ساير اوقات باعتبار آنچه ببينى از آن از أخلاق حميده و أعمال و أفعال پسنديده حذر كنندهتر باشى از فريب آن از ساير اوقات، زيرا كه همين راضى بودن از آن و اعتماد بآن عجب و خود بينى است كه بغايت مذموم است پس همان فريب عظيمى است كه داده ترا. و در بعضى نسخهها «أخوف» بجاى «أحذر» است و بنا بر اين در ترجمه «ترسناكتر» بجاى «حذر كنندهتر» بايد.
٧١٧١ كن وصى نفسك و افعل فى مالك ما تحب ان يفعله فيه غيرك.
باش وصى نفس خود و بكن در مال خود آنچه را دوست دارى كه بكند آنرا در آن غير تو، مراد اينست كه آنچه را وصيت ميكنى كه ديگرى در مال تو بكند بعد از تو از خيرات، آنها را تو خود بكن در حيات خود، زيرا كه ديگرى گاه باشد كه نكند، و بر تقديرى كه بكند يقين آنچه تو بدست خود بكنى ثواب آن بيشترست از اين كه ديگرى آن را بعد از تو بكند.
٧١٧٢ كن مؤاخذا نفسك، مغالبا سوء طبعك، و اياك ان تحمل ذنوبك على ربك.
باش مؤاخذه كننده نفس خود را، غلبه كننده بدى خوى خود را، و بپرهيز از اين كه حمل كنى گناهان خود را بر پروردگار خود. «مؤاخذه كننده نفس خود را»