شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٧٩ - ٦٦٨٥ قد لعمرى يهلك فى لهب الفتنة المؤمن، و يسلم فيها غير المسلم
٦٦٨٣ قد نصحتم فانتصحوا، و بصرتم فابصروا، و ارشدتم فاسترشدوا.
بتحقيق كه نصيحت كرده شدهايد پس قبول كنيد نصيحت را، و بينا كرده شدهايد پس ببينيد، و راه راست نموده شدهايد پس فرا گيريد آنرا، اين نيز مضمون فقره سابق است.
٦٦٨٤ قد دللتم ان استدللتم، و وعظتم ان اتعظتم، و نصحتم ان انتصحتم.
بتحقيق كه راه نموده شدهايد اگر راه بجوئيد، و پند داده شدهايد اگر پند پذيريد، و نصيحت كرده شدهايد اگر قبول نصيحت كنيد، اين هم مضمون فقرههاى سابق است و مراد اينست كه: راه نمودهايم شما را آن قدر كه بس باشد اگر راهجو باشيد، و پند داده شدهايد آن قدر كه كافى باشد از براى آگاهى شما اگر پند پذيريد، و همچنين نصيحت كرده شدهايد بقدرى كه بس باشد اگر قبول نصيحت كنيد.
٦٦٨٥ قد لعمرى يهلك فى لهب الفتنة المؤمن، و يسلم فيها غير المسلم.
بتحقيق قسم بعمر خودم كه هلاك مىشود در افروختن فتنه مؤمن، و سالم مىماند در آن غير مسلم، قسم بعمر خوردن شايع بوده ميانه فصحاء عرب حتى اين كه در قرآن مجيد نيز واقع شده «لعمرك إنهم فى سكرتهم يعمهون» قسم بعمر تو اى محمد كه ايشان در مستى خود مىگردند حيران.
پوشيده نيست كه بنا بر آنچه در بعضى أحاديث وارد شده كه «حق تعالى قسم مىخورد از خلق خود به آن چه خواهد و نيست مر غير خدا را اين كه قسم بخورد مگر باو» بايد كه حمل شود اين بر تقدير صحت نسبت آن بآن حضرت صلوات الله و سلامه عليه بر اين كه مراد بآن قسم نيست بلكه مجرد اجراء كلام بر وفق متعارف مردم از براى مجرد تأكيد و تحقيق، يا اين كه حمل شود آن بر كراهت هر گاه مصلحتى در آن