شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٩٢ - ٦١٢١ عليك بمكارم الخلال و اصطناع الرجال
بهترست و عملى كه نشاطى در آن نباشد أجرى ندارد.
٦١١٨ عليك بالعفاف و القنوع، فمن اخذ به خفت عليه المؤن.
لازم باش پرهيزگارى و قنوع را، پس هر كه فرا گيرد آن را سبك گردد بر او اخراجات. مراد به «قنوع» راضى بودن بنصيب و بهره خود است از دنيا، «و هر كه فرا گيرد آنرا» يعنى قنوع را يا هر يك از پرهيزگارى و قنوع را.
٦١١٩ عليك بالصبر و الاحتمال، فمن لزمهما هانت عليه المحن.
لازم باش صبر و تحمل را، پس هر كه لازم شود آنها را سهل مىگردد بر او محنتها.
٦١٢٠ عليك بالاستعانة بالهك و الرغبة اليه فى توفيقك و تركك كل شائنة[١] او لجتك فى شبهة او اسلمتك الى ضلالة.
لازم باش يارى جستن بخداى خود را، و رغبت كردن بسوى او را در توفيق دادن تو، و ترك نمودن تو هر صفت زشت كننده را كه داخل كند ترا در شبهه يا بسپارد ترا بسوى گمراهى. «توفيق» چنانكه مكرر مذكور شد بمعنى تهيه نمودن اسباب خيرست از براى كسى، و مراد اينست كه: لازم باش يارى جستن بخدا را، و رغبت بسوى او را در اين كه توفيق دهد ترا در اين كه ترك كنى تو هر صفت زشت كننده را كه ترا در شبهه اندازد يا بگمراهى رساند. ممكن است كه و «تركك» عطف باشد بر «الرغبة» و معنى اين باشد كه: و لازم باش اين را كه ترك كنى، تا آخر.
٦١٢١ عليك بمكارم الخلال و اصطناع الرجال
فانهما يقيان مصارع
[١] - شارح( ره) اين كلمه را از« شين» گرفته و مطابق اين قرائت« صفت زشت كننده» معنى كرده است ليكن در نهج البلاغه« شائبة» ذكر شده است از« شوب»( رجوع شود بوصيت امير المؤمنين بپسرش امام حسن كه در باب كتب نقل شده است.