شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٢٨ - ٥٥٥٤ سلاح اللؤم الحسد
٥٥٥٣ سلاح الحرص الشره.
سلاح حرص شره است «شره» بفتح شين نقطهدار و راى بى نقطه چنانكه اهل لغت گفتهاند بمعنى غلبه حرص است و بنا بر اين ممكن است كه معنى اين باشد كه:
سلاح حرص اينست كه بتدريج غلبه كند تا اين كه صاحب خود را بدارد بر سعيها و طلبها. و بعضى از اهل لغت «شره» بكسر شين را[١] بمعنى نشاط و تيزى جوانى گفتهاند و بنا بر اين ممكن است كه مراد در اينجا نشاط باشد و معنى اين باشد كه: سلاح حرص نشاط و بىغمى است و كسى را كه غم آخرت باشد حرص بر دنيا نباشد.
و ممكن است كه مراد تيزى جوانى باشد باعتبار اين كه حرص هر گاه با آن باشد صاحب خود را بدارد بر سعيها و طلبها، بخلاف پيران كه هر چند حرص در ايشان باشد چندان سبب سعى و طلبى نباشد.
٥٥٥٤ سلاح اللؤم الحسد.
سلاح لئيمى يعنى دنائت[٢] و پست مرتبه بودن حسد است يعنى لئيم آنچه
[١] - بايد دانست كه« شره» بكسر شين و فتح راوها. در آخر كه هاء اصل كلمه باشد باين معنى كه شارح( ره) فرموده نيامده است بلى آنچه لغويان باين معنى ياد كردهاند از ماده« ش ر ر»( يعنى بشين و تضعيف راء) ميباشد، در منتهى الارب در ماده« ش ر ر» گفته:« شره بالكسر حرص و آزمندى و شرة الشباب نشاط جوانى» طريحى( ره) در مجمع البحرين نيز در ماده( ش ر ر) گفته:« و شرة الشباب هى بكسر الشين و تشديد الراء الحرص على الشر و النشاط له و الرغبة فيه و منه الخبر: لكل شيء شرة و لكل شيء فترة». و ساير لغويان نيز باين مطلب در ماده مذكور تصريح كردهاند پس اگر مراد شارح( ره) آنست كه مىتوان اين كلمه را« شرة» خواند يعنى بكسر شين و تشديد راء مفتوحه و بتاء زائده در آخر، درست است و معنى آن مىشود كه در متن ياد كرده و اگر نه اشتباه است.
[٢] - در منتهى الارب گفته:« دنأ دنوء( بضم دال و نون بر وزن قعود) و دناءة( بفتح دال بر وزن دلالت) فرومايه و بيباك گرديد».