شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦٠٧ - ٧١٦٩ كن آنس ما تكون بالدنيا احذر ما تكون منها
٧١٦٥ كن بطىء الغضب سريع الفىء، محبا لقبول العذر.
باش آهسته رو خشم، تندرو رجوع، دوست دارنده مر قبول عذر را، يعنى باش چنين كه خشم تو دير و آهسته بحركت آيد، و رجوع و برگشتن از آن تند و شتابان باشد، و باش دوست از براى قبول عذر، يعنى اين را كه قبول كنى عذر گنهكار را و در گذرى از او هر گاه عذرى گويد.
٧١٦٦ كن عاملا بالخير، ناهيا عن الشر، منكرا شيمة الغدر.
باش عمل كننده بخير، بازدارنده از شر، انكار كننده خوى بيوفائى را، يعنى بد داننده آن يا نشناسنده آن.
٧١٦٧ كن فى الفتنة كابن اللبون، لا ضرع فيحلب، و لا ظهر فيركب.
باش در فتنه مانند ابن لبون نه پستانى كه دوشيده شود و نه پشتى كه سوارى كرده شود، يعنى در فتنه كه روى دهد بهيچ وجه دخيل مشو و بيكار باش در آن مانند ابن لبون كه هيچ كار از آن نمىآيد، و «ابن لبون»[١] كه معنى تحت اللفظى آن «پسر شير دهنده» است شتر بچه نر دو ساله را گويند، يا آنرا گويند كه دو سال را تمام كرده و پا در سه سال گذاشته باشد باعتبار اين كه مادرش بعد از آن بچه ديگر زائيده و شير مىدهد يعنى اين قدر شده كه مادرش تواند كه زائيده باشد و شير دهد.
٧١٦٨ كن حليما فى الغضب، صبورا فى الرهب، مجملا فى الطلب.
باش بردبار در خشم، صبر كننده در ترس، اعتدال كننده در طلب، يعنى طلب أمور دنيوى باين كه نه افراط كنى در طلب آنها و نه تفريط كنى.
٧١٦٩ كن آنس ما تكون بالدنيا احذر ما تكون منها.
باش انس دارندهتر آنچه باشى بدنيا حذر كنندهتر از آنچه باشى از آن، يعنى باش در وقتى كه انس و خو گرفتن تو بدنيا بيشتر از همه اوقات باشد باعتبار زيادتى نعمت
[١] - در منتهى الارب گفته:« ابن اللبون شتر كره دو ساله يا بسال سوم در آمده».