شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٢٦ - ٦٢٢٦ عند الايثار على النفس تتبين جواهر الكرماء
نزد عرض اعمال بر خداى سبحانه ثابت و ممتاز مىگردد نيكبختى از بدبختى، يعنى نيكبختى و بدبختى آن روز معلوم مىشود نه به آن چه مردم گمان ميكنند از رو آوردن دنيا بكسى و پشت گردانيدن آن از او.
٦٢٢٤ عند حضور الشهوات و اللذات يتبين ورع الاتقياء.
نزد حاضر شدن خواهشها و لذتها ظاهر مىشود پرهيزگارى پرهيزگاران، مراد اينست كه پرهيزگارى كسى وقتى ظاهر مىشود كه آنچه را خواهش آن داشته باشد و لذت از آن برد حاضر شود او را و ميسر گردد و او بسبب ترس از خداى عز و جل بگذرد از سر آن، نه بمجرد اين كه در وقتى كه حاضر و ميسر نباشد آنها عزم گذشتن از آنها داشته باشد، زيرا كه بسيارست كه كسى پيشتر اين عزم را دارد و بعد از آن كه حاضر و ميسر شد ضبط خود نتواند كرد.
٦٢٢٥ عند غلبة الغيظ و الغضب يختبر حلم الحلماء.
نزد غالب شدن خشم و غضب آزمايش كرده مىشود بردبارى بردباران، مراد بر قياس فقره سابق اينست كه بردبارى باين ظاهر مىشود كه غلبه كند خشم و غضب بر كسى و فرو خورد آن را و درصدد انتقام در نيايد با وجود قدرت بر آن نه بمجرد اين كه عزم و قصد كسى اين باشد كه خشم را فرو خورد و تلافى نكند، زيرا كه بسيار است كه آدمى اين قصد و عزم دارد و چون خشم بر او غالب شود خود را ضبط نتواند كرد و آن را فرو نخورد.
٦٢٢٦ عند الايثار على النفس تتبين جواهر الكرماء.
نزد ايثار بر نفس ظاهر مىشود گوهرهاى كريمان. مراد به «ايثار بر نفس» اختيار كسى است بر خود و ترجيح او بر خود بدادن چيزى باو با وجود احتياج خود بآن.
و مراد به «گوهرهاى كريمان» ذوات و نفوس ايشان است كه تشبيه شده به گوهر باعتبار