شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٧١ - ٦٦٥٨ قد ينال النجح
٦٦٥٦ قد تغرب الآراء.
گاه هست يا بسيارست كه دور مىافتند رأيها، ممكن است كه «تغرب» بغين با نقطه و راى بى نقطه باشد، و ممكن است كه بعكس باشد، و بر هر تقدير ترجمه يكيست، يعنى رأيها كه در باب مطلبى مىبينند همه دور مىافتند از صواب، و ممكن است كه جمعيت باعتبار تعدد وقايع باشد و مراد اين باشد كه: گاه هست يا بسيارست كه دور مىافتد رأى كسى در واقعه و غرض اين باشد كه اين معنى گاهى بسيار مىشود پس اگر در كسى واقع شود هر چند عاقل و زيرك باشد پر ملامت او نبايد كرد و اگر از براى كسى ديده باشد او را بآن اعتبار متهم نتوان داشت و بنا بر اول نيز ممكن است كه غرض همين باشد هر گاه آن از جمعى واقع شود، يا غرض مجرد اخبار از وقوع آن باشد با وجود غرابت آن يا اين كه هر چند رأيها متفق شود در امرى بآن خاطر جمع نبايد كرد و كمال توسل بحق تعالى بايد داشت.
٦٦٥٧ قد يخدع الاعداء.
گاه هست يا بسيارست كه فريب مىدهند دشمنان يعنى فريب مىدهند و خود را دوست مىنمايند پس اعتماد بر هر كه اظهار دوستى كند نبايد كرد بايد آزمايش و تفحص و تفتيش كرد و در بعضى نسخهها «الاغراء» بجاى «الاعداء» است و بنا بر اين ترجمه اين است كه فريب مىدهد بر انگيختن. و مراد اينست كه گاه هست يا بسيارست كه مصلحت در كارى نيست و آدمى اگر كسى او را تحريص بر آن نكند مىيابد آنرا و نمىكند و همين كه كسى تحريص كرد او را و بر انگيخت بر آن، فريب مىخورد و غافل مىشود از مفسده آن و ميكند آنرا، پس آدمى هر گاه تحريص كنند او را بر كارى بايد كه نيك تأمل كند در عاقبت آن كه مبادا مفسده داشته باشد و بآن تحريص فريب خورد و غافل شود از آن، و اين نسخه ظاهرترست.
٦٦٥٨ قد ينال النجح.