شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٥٢ - ٦٩٥٦ كم من قائم ليس له من قيامه الا العناء
كند يا كفران آن كند پس صاحب نعمت بايد كه حذر كند از آن.
٦٩٥٢ كم من منعم عليه بالبلاء.
بسا انعام كرده شده بر اويى بنعمت يعنى بسا كسى كه بلا از براى او نعمتى باشد باعتبار اين كه باعث صلاح آخرت او باشد، و بسيارست كه صلاح دنيا نيز در آن ميباشد.
٦٩٥٣ كم من مخدوع بالامل مضيع للعمل.
بسا فريب خورده شده باميد ضايع كننده مر عمل را، يعنى بسا كسى كه فريب اميدها خورد و مشغول سعى از براى آنها گردد و بسبب آن ضايع كند آنچه را بر او باشد از أعمال از براى آخرت يا دنيا نيز.
٦٩٥٤ كم من مسوف بالعمل حتى هجم عليه الاجل.
بسا پس اندازنده عمل تا اين كه ناگاه وارد شود بر او أجل.
٦٩٥٥ كم من صائم ليس له من صيامه الا الظمأ[١].
بسا روزهدارى كه نبوده باشد از براى او از روزه او مگر تشنگى يعنى ثمره از براى او نداشته باشد بغير اين كه تشنگى عبثى كشيده باشد باعتبار اين كه خالص نباشد از براى خدا، يا اخلال ببعضى از شرايط آن شده باشد.
٦٩٥٦ كم من قائم ليس له من قيامه الا العناء.
بسا ايستاده كه نبوده باشد از براى او از ايستادن او مگر تعب و رنج يعنى
[١] - كذا در نسخ و اگر رعايت سجع با فقره بعد منظور باشد بايد« الظماء» خواند يعنى بكسر ظاء و مد در آخر بر وزن« وعاء»، در منتهى الارب گفته:« ظمئ( كسمع) ظمأ محركة و ظماء و ظماءة تشنه گرديد يا سخت تشنه شد، و ظمئ إليه آرزومند وى گرديد».