شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٨٩ - ٦٤٣٥ غرور الامل ينفد المهل و يدنى الاجل
(و فرموده آن حضرت ٧ در توحيد خداى عز و جل:)
٦٤٣٢ غوص الفطن لا يدركه، و بعد الهمم لا يبلغه[١].
فرو رفتن فطنتها در نمىيابد او را، و دورى همتها نمىرسد باو، يعنى هر چند فطنتها فرو روند در فكرت و تأمل ادراك نمىتوانند كرد او را و بكنه شناخت او نتوانند رسيد، و هر چند قصدها و همتها بلند شوند و دور روند باو نرسند و چگونگى ذات اقدس او را نتوانند يافت.
٦٤٣٣ غر جهولا كاذب امله ففاته حسن عمله.
فريب داده است بسيار نادانى را اميد دروغ او پس فوت شده او را نيكوئى عمل او. مراد اينست كه: هر كه نيكو سعى نمىكند از براى آخرت چنين است كه اميد دروغى او را فريب داده و مشغول شده بسعى از براى بر آوردن آن، و بسبب آن فوت شده از او نيكوئى عمل از براى آخرت. و مراد به «اميد دروغ» اميدهاى دنيوى است كه غالب اين است كه بعمل نيايد، و بر تقديرى كه بعمل آيد بكارى نيايد و در اندك وقتى باطل و زايل گردد، پس گويا دروغ است و مطابق واقع نيست.
٦٤٣٤ غطاء العيوب العقل.
پرده عيبها عقل است، يعنى كسى را كه عقل و خرد باشد عقل او عيبهاى او را مىپوشاند و بمنزله پردهايست از براى آنها.
٦٤٣٥ غرور الامل ينفد المهل و يدنى الاجل.
فريب اميد فانى مىسازد مهلت را، و نزديك مىگرداند اجل را. مراد اينست كه كسى را كه اميد فريب دهد اميدهاى دور و دراز و عمرى باندازه آنها از براى خود قرار دهد و مشغول بسعى از براى آن اميدها شود و فرصت و مهلت كار خيرى
[١] - در اول نخستين خطبه نهج البلاغه باين عبارت وارد است:« الحمد لله الذى لا يبلغ مدحته القائلون، و لا يحصى نعماءه العادون، و لا يؤدى حقه المجتهدون، الذى لا يدركه بعد الهمم، و لا يناله غوص الفطن»