شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٢٧ - ٦٥٧٦ فضيلة العلم العمل به
٦٥٧٣ فروا كل الفرار من الفاجر الفاسق.
بگريزيد همه گريختن از فاجر فاسق و «فاجر» هم بمعنى فاسق است و تأكيد است.
٦٥٧٤ فضائل الطاعات تنيل رفيع المقامات[١].
افزونيهاى طاعتها مىرساند ببلند جايگاهها، يعنى بمرتبه بلند.
و فرموده است آن حضرت ٧ در حق كسى كه ستايش او فرمودهاند:
٦٥٧٥ فتاح مبهمات دليل فلوات دفاع معضلات[٢].
گشاينده مبهمهاست، راهنماى بيابانهاست، دفع كننده مشكلهاست، غرض مدح آن شخص بعلم است و اين كه چيزى چند را از أحكام شرعيه و حقايق و معارف كه بر مردم مبهم باشد و مشخص ندانند بگشايد از براى ايشان و تشخيص كند و راهنماى ايشان باشد هر گاه در بيابانهاى ضلالت و گمراهى افتند، و «دفع كننده مشكلهاست» يعنى حل كننده و آسان كننده آنهاست.
٦٥٧٦ فضيلة العلم العمل به.
افزونى علم عمل كردن به آنست يعنى مشروط بعمل به آنست و اگر عمل بآن نشود فضيلتى نباشد از براى آن بلكه سبب زيان و خسران گردد نه اين كه فضيلت علم همين فضيلت عمل است بلكه فضيلت علم هر گاه عمل شود بآن بمراتب زياده است از فضيلت عمل چنانكه آثار و اخبار متواتر است بآن.
[١] - شارح( ره)« المقامات» را بضم ميم ضبط كرده و گويا وجه آن سهو القلم باشد.
[٢] - شارح( ره)« معضلات» را بفتح ضاد ضبط كرده و صحيح در ضبط آن كسر است، در منتهى الارب گفته:« أمر معضل كمحسن كار بى بيرون شو از آن، و معضلات كمحسنات سختيها و مسائل مشكل و دشوار، و منه حديث عمر: أعوذ بالله من كل معضلة ليس لها أبو حسن، يريد عليا» ابن الاثير در نهايه بعد از نقل اين گفته:« و منه حديث معاوية و قد جاءته مسألة مشكلة فقال: معضلة و لا ابا حسن» معرفة وضعت موضع النكرة كأنه قال: و لا رجل لها كأبى حسن لان لا النافية تدخل على النكرات دون المعارف».