شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٨٥ - ٧٠٧٧ كفاك مؤدبا لنفسك تجنب ما كرهته من غيرك
كافيست در مرد يا آدمى بحسب نادانى يعنى از براى نادانى او اين كه انكار كند بر مردم آنچه را ميكند خود مثل آنرا، مراد به «انكار كردن بر مردم» اينست كه بد شمارد آنرا از ايشان و منع كند ايشان را از آن.
٧٠٧٤ كفى بالمرء غفلة ان يصرف همته فيما لا يعنيه.
كافيست در مرد يا آدمى بحسب غفلت يعنى در غافلى او اين كه صرف كند همت خود را در آنچه نخواهد[١] آن را يعنى در كار نباشد از براى او.
٧٠٧٥ كفى بالرجل غفلة ان يضيع عمره فيما لا ينجيه.
كافيست در مرد بحسب غفلت يعنى در غافلى او اين كه ضايع كند عمر خود را در آنچه رستگار نگرداند او را، يعنى سبب رستگارى او در آخرت نگردد.
٧٠٧٦ كفى بالمرء كيسا ان يقف على معايبه و يقتصد فى مطالبه.
كافيست در مرد يا آدمى بحسب زيركى يعنى از براى زيركى او اين كه آگاه شود بر عيبهاى خود و ميانه روى كند در مطلبهاى خود.
٧٠٧٧ كفاك مؤدبا لنفسك تجنب ما كرهته من غيرك.
كافيست ترا أدب كننده از براى خود دورى گزيدن از آنچه ناخوش داشته باشى آنرا از غير خود، يعنى همين كافيست در ادب تو كه دورى كنى از هر چه ناخوش آيد آن ترا اگر غير تو بكند، هر گاه چنين كنى ديگر أدب كننده در كار نيست ترا.
[١] - اين كلمه يعنى« نخواهد» ترجمه« يعنيه» است و معنى آن« سود ندهد و فايده نرساند و بقول عوام بدردش نخورد» است و نمىدانم شارح( ره) چرا آنرا چنين ترجمه كرده است در نهايه ابن الاثير است:« يقال هذا أمر لا يعنيني اى لا يشغلني و لا يهمني و منه الحديث: من حسن اسلام المرء تركه ما لا يعنيه اى ما لا يهمه( تا آخر گفتار او)» و طريحى در مجمع البحرين گفته:« و فى الدعاء و من يعنيني أمره، اى من يهمني أمره، و فى الحديث: من حسن اسلام المرء تركه ما لا يعينه، اى ما لا يهمه».