شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٠٩ - ٥٨٥٢ صلة الرحم توجب المحبة و تكبت العدو
غالب و بطلان مغلوب نبايد ساخت، و مانند اينها، «پس بدرستى كه بعضى از آن» (تا آخر) بيان وجه امر بعبرت گرفتن است از گذشته و آن اينست كه احوال دنيا متشابه است و آخر آن مىرسد بأول آن از پى آن، پس هر زمانى را بر زمانهاى گذشته قياس مىتوان كرد.
٥٨٥١ صدقة العلانية تدفع ميتة[١] السوء.
صدقه دادن آشكارا دفع ميكند مردن بد را، يعنى مردن بىتهيه مثل مردن بفجاءة[٢] و غرق و حرق و هدم و مانند آنها، يا مردنى كه سخت و دشوار گذرد، يا بوضع زشت و قبيحى باشد كه مردم تنفر كنند از آن. و مراد به «صدقه دادن آشكارا» ممكن است كه دادن زكاة واجبى باشد كه آشكار دادن آن افضل است يا شامل هر صدقه باشد كه آشكار دادن آن افضل باشد مثل صدقه كه آشكار داده شود بقصد اين كه مردم نيز اقتدا باو كنند، و ممكن است كه اين اثر بر مطلق صدقه دادن آشكار مترتب شود هر چند گاهى پنهان دادن آن افضل باشد بحسب ثواب أخروى.
٥٨٥٢ صلة الرحم توجب المحبة و تكبت العدو.
صله رحم واجب مىسازد دوستى را، و رسوا ميكند دشمنى را، يعنى سبب اين مىشود كه خدا و خلق صاحب آنرا دوست دارند و دشمن او خوار و رسوا گردد.
و ممكن است كه «تكبت العدو» باين معنى باشد كه: بر مىگرداند دشمن را، يعنى
[١] - شارح( ره) كلمه« ميتة» را بفتح ميم ضبط كرده و گويا اشتباه باشد، جزرى در نهايه گفته:« و فى حديث الفتن: فقد مات ميتة جاهلية، هى بالكسر حالة الموت أى كما يموت أهل الجاهلية من الضلال و الفرقة» و طريحى در مجمع البحرين گفته:« و الميتة بالكسر للحال و الهيئة، و منه: مات ميتة حسنة، و ميتة السوء بفتح السين هى الحالة التى يكون عليها الانسان عند الموت كالفقر المدقع و الوصب الموجع و الالم المغلق و الاعلال التي تفضى به الى كفران النعمة و نسيان الذكر و الاهوال التي تشغله عماله، و عليه: مات ميتة جاهلية أى كموت أهل الجاهلية».
[٢] - يعنى ناگهانى و بىخبر مانند مرض سكتة و غير آن.