شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٢٥ - ٦٢٢٣ عند العرض على الله سبحانه تتحقق السعادة من الشقاء
نزد بسيارى عثار و لغزشها بسيار مىشود سرزنش. «عثار» بكسر عين بمعنى لغزش است و ذكر لغزشها بعد از آن تأكيد است و مراد اينست كه آدمى بايد كه خود را از لغزش بسيار نگاهدارد كه اگر لغزش بسيار شود اگر چه بعنوان خطا باشد سرزنش او بسيار شود.
٦٢٢٠ عند معاينة أهوال القيامة تكثر من المفرطين الندامة.
نزد معاينه هولهاى روز قيامت بسيار مىشود از تقصير كنندگان پشيمانى «معاينه» بمعنى ديدن چيزيست بچشم.
٦٢٢١ عند بديهة المقال تختبر عقول الرجال.
نزد بديهه گفتن آزمايش كرده مىشود عقلهاى مردان، «بديهه» بمعنى اول هر چيزى است و آنچه ناگاه واقع شود و مراد اينست كه همين كه كسى ابتدا بسخن كند مرتبه عقل او و خرد او را از آن مىتوان يافت، يا اين كه از سخنى كه بالبديهه بگويد بىتأمل مرتبه عقل او ظاهر مىشود.
٦٢٢٢ عند غرور الاطماع و الآمال تنخدع عقول الجهال و تختبر الباب الرجال.
نزد فريب دادن طمعها و اميدها فريب مىخورد عقلهاى نادانان و آزمايش كرده مىشود عقلهاى مردان. مراد اينست كه طمعها و اميدها عقلهاى نادانان را فريب مىدهند و عقل دانا فريب آنها نمىخورد پس هر كه فريب آنها بخورد آن نشان نادانى اوست و اين كه نزد فريب دادن آنها عقلهاى مردان را آزمايش مىتوان كرد چه هر كه از آنها كمتر فريب خورد عقل او بيشتر باشد.
٦٢٢٣ عند العرض على الله سبحانه تتحقق السعادة من الشقاء.