شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٥٢ - ٥٦٤٦ سفهك على من دونك جهل مزر
پيشى بگيريد بر مرگ پس بدرستى كه مردمان نزديك است كه بريده شود بايشان اميد پس فرو گيرد ايشان را مرگ يعنى پيشى گيريد بكردن خيرات بر مرگ و شتاب كنيد در كردن آنها كه مبادا مرگ در رسد و ديگر فرصت آنها نيابيد «پس بدرستى كه مردمان» بيان اين معنى است و مراد اينست كه مرگ از مردمان دور نيست، و «نزديك است ايشان را اين كه بريده شود ايشان را اميد» يعنى بريده شود از ايشان اميدها كه داشته باشند يعنى اميدهاى دنيوى يا اميد كردن كارهاى خير، «پس فرو گيرد ايشان را مرگ» و نگذارد از براى ايشان اميدى و هر گاه مرگ نسبت بايشان چنين نزديك باشد پس بايد پيشى گرفت بر آن و شتاب كرد در كردن كارهاى خير پيش از رسيدن آن. و ممكن است كه «فيرهقهم» بمعنى «پس فرو گيرد» نباشد بلكه باين معنى باشد كه «پس لاحق شود ايشان را و از پى ايشان آيد مرگ»، و حاصل هر دو يكيست.
٥٦٤٤ سابقوا الاجل، و أحسنوا العمل، تسعدوا بالمهل.
پيشى بگيريد بر أجل يعنى مرگ، و نيكو كنيد عمل را، تا اين كه نيكبخت گرديد بمهل، يعنى بسبب «مهل» يعنى پيش افتادن در خير، و ممكن است كه معنى «تسعدوا بالمهل» اين باشد كه: تا اين كه فيروزى يابيد يا سودمند گرديد بمهل.
٥٦٤٥ سفهك على من فوقك جهل مرد[١].
دشنام دادن تو بر كسى كه بلند مرتبهتر از تو باشد نادانيى است هلاك كننده، يا اندازنده، يعنى در هلاكت و زيان و خسران، و وجه اين ظاهرست، چه هر گاه مرتبه آن كس بلندتر باشد ممكن است كه بسبب آن انواع ايذاء و اضرار نمايد بلكه بقتل رساند.
٥٦٤٦ سفهك على من دونك جهل مزر[٢].
[١] - شارح( ره) اين كلمه را هم بتنوين و هم بياء در آخر ضبط كرده است.
[٢] - شارح( ره) اين كلمه را هم بتنوين و هم بياء در آخر ضبط كرده است.