شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣١٨ - ٦١٩٩ على الامام ان يعلم اهل ولايته حدود الاسلام و الايمان
بداند باز طلب زياد بر آن بكند، زيرا كه علم را نهايتى نباشد[١]، و كافيست شاهد برين كه حق تعالى حضرت رسالت پناهى را ٦ با آن همه وفور علم أمر فرموده باين كه طلب كند از پروردگار اين كه زياد كند علم او را[٢].
٦١٩٨ على الصدق و الامانة مبنى الايمان.
بر راستى و امين بودن است بناى ايمان. مراد اينست كه بناى ايمان بر آنها گذاشته شده و تا در كسى آنها باشد ايمان او محكم تواند بود و اگر يكى از آنها زايل شود ايمان او منهدم گردد، و اين بنا بر اينست كه أعمال در ايمان معتبر باشد چنانكه از بعضى أحاديث ظاهر مىشود، يا مراد ايمان كامل است.
٦١٩٩ على الامام ان يعلم اهل ولايته حدود الاسلام و الايمان.
بر امام است اين كه تعليم كند اهل مملكت خود را حدود اسلام و ايمان، يعنى شرايط و آداب آنها را و أحكامى را كه در آن شريعت غرا و ملت بيضا مقرر شده و ظاهر اينست كه مراد به «اسلام» و «ايمان» هر دو دين حق باشد.
و ممكن است كه مراد به «اسلام» اصل مسلمانى باشد كه شامل همه اديان مسلمانان باشد، و به «ايمان» خصوص دين حق از جمله آنها.
[١] - در اين باب نيكو سرودهاند:
|
سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً |
و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ |
|
|
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى |
برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ) |
|
[٢] - اشاره بآخر اين آيه است« فتعالى الله الملك الحق و لا تعجل بالقرآن من قبل أن يقضى إليك وحيه و قل رب زدني علما» كه آيه ١١٤ سوره مباركه« طه است».