شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٢١ - ٦٨٢٥ قلوب الرعية خزائن راعيها، فما اودعها من عدل او جور وجده
جواب گوئيم كه: آنچه بعد از آن كرده شود بهره آن وقت باشد و تدارك ما فات بآن نشود اگر گذشته را فوت نمىكرد باز مىتوانست كه بعد از آن كار خير ديگر بكند پس آنچه را فوت كند بعبث فوت كند بخلاف سعى از براى روزى كه در هر روز كفاف آن روز كافيست و اهتمام بسعى از براى بعد از آن ضرور نيست اگر امروز ازو فوت شود اميد اين هست كه فردا زياده از آن باو برسد و اين باعتبار اينست كه روزى بقدر زندگانى مىبايد و زياده بر آن در كار نيست و جمع كردن زياده و گذاشتن آن اگر وزر و وبالى نداشته باشد ثمره و سودى خود يقين ندارد بخلاف كار خير و عمل صالح كه هر چند زياده باشد بهتر و باعث زيادتى بلندى مرتبه در آخرت گردد پس بنا بر اين در هر روز هر گاه كفاف آن روز باشد چندان اهتمام بسعى از براى بعد از آن نبايد داشت اميد اين هست كه در هر وقت بهره آن و زياده بر آن برسد بخلاف عمل صالح كه چون هر چند بيشتر باشد بهتر باشد در هر روز آنچه فوت شود آن از دست رفته و تدارك آن ممكن نيست و آنچه بعد از آن بشود آن تدارك آن نيست بلكه در هر وقت آنچه بكند از عمل صالح آن بهره آن وقت باشد چنانكه مذكور شد.
٦٨٢٥ قلوب الرعية خزائن راعيها، فما اودعها من عدل او جور وجده.
دلهاى رعيت گنجهاى والى ايشانست پس آنچه امانت گذارد در آنها از عدلى يا جورى بيابد آنرا، يعنى بيابد جزاى آنرا از ثواب يا عقاب، پس گويا آنچه را امانت گذاشته گرفته و يافته[١].
[١] - پوشيده نماند كه شارح( ره) عبارتى دارد كه مشتمل بر حمد خداى تعالى است و سپاسگزارى بدرگاه بزرگوارى و عظمت او در برابر توفيقى كه بوى عنايت فرموده تا وى توانسته بشرح اين كتاب شريف تا اينجا بپردازد و نيز متذكر اين مطلب شده كه« نظر بپيش آمد سفر بيت الله الحرام و عزيمت انجام اين وظيفه مهم ترجمه باقى كتاب را ببرگشتن از آن سفر محول مىدارد» ليكن چون آن عبارت در نسخ مختلف ذكر شده زيرا در بعضى از آنها در همين جا كه آخر شرح آخرين فقره حرف قاف است ذكر شده و در غالب نسخ كه از آن جمله نسخه اصل است در آخر شرح آخرين فقره حرف كاف ياد شده است و ما تبعا لأصل النسخة و كذا غالب النسخ آنرا در آخر حرف كاف قرار خواهيم داد ان شاء الله تعالى.
و كان تحرير ذلك شب پنجشنبه ٢٤ شوال المكرم ١٣٨٢ هجرى مطابق اول فروردين ١٣٤٢ شمسى يعنى عيد نوروز باستانى.