شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٥٦ - ٦٠١٨ طيبوا عن انفسكم نفسا و امشوا الى الموت مشيا سجحا
اينست كه: تا اين كه فرا گيرد گردن او را يعنى ناگاه گلوى او را بگيرد، و حاصل هر دو يكيست.
٦٠١٦ طهروا قلوبكم من الحسد فانه مكمد مضنى[١].
پاك كنيد دلهاى خود را از رشك پس بدرستى كه آن مكمديست مضنى.
مكمد است يعنى بيمار كننده دل است يا اندوهناك سخت سازنده است يا تغيير دهنده رنگ و زايل كننده صفاى آنست، و «مضنى است» يعنى بيمار كننده است بيماريى كه به شدن نداشته باشد و هر چند گمان شود بهترى آن بازنكس كند، يا بيماريى است سنگين كننده.
٦٠١٧ طهروا قلوبكم من الحقد فانه داء موبىء[٢].
پاك كنيد دلهاى خود را از كينه پس بدرستى كه آن درديست وبادار. «وبا» هر بيماريى را گويند كه عام شود و «درد وبادار» مبالغه است در شدت آن و اين كه چنان بيمارئى است كه گويا خودش وبا دارد چون زمين وبادار، مانند «ظل ظليل» يعنى سايه سايهدار.
٦٠١٨ طيبوا عن انفسكم نفسا و امشوا الى الموت مشيا سجحا.
نيكو باشيد از نفسهاى خود بحسب نفس، و برويد بسوى مرگ رفتن نرم هموارى، اين فقره مباركه از جمله كلاميست كه در بعضى از روزهاى جنگ صفين باصحاب خود فرمودهاند مشتمل بر بعضى از آداب جنگ. و ممكن است كه مراد نصيحت عام باشد از براى هر لشكرى كه بجنگ روند باين كه اگر خواهند كه فتح و فيروزى يابند بايد كه تن دردهند بمرگ، و بطيب نفس و دل خوش از سر جان بگذرند و سهل باشد بر ايشان رفتن آن، و بروند بجانب مرگ رفتن نرم هموارى[٣]
[١] - شارح( ره) اين كلمه را« مضنى» ضبط كرده چنانكه ملاحظه مىشود.
[٢] - شارح( ره) اين كلمه را« موبىء» ضبط كرده چنانكه ملاحظه مىشود.
[٣] - شارح( ره) در حاشيه گفته:«( سجح) بفتح سين و سكون جيم مصدرست بمعنى نرمى و هموارى، و بضم هر دو بمعنى چيز نرم هموارست، و در اينجا هر دو ممكن است و بنا بر اول وصف بآن بر سبيل مبالغه است، منه».