شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦١٢ - ٧١٨٠ كن لنفسك مانعا رادعا و لثروتك عند الحمية واقما قامعا
يكمل لك الفضل[١].
باش در گذرنده در قدرت خود، جود كننده در درويشى خود، بخشنده با حاجت خود، تا كامل شود از براى تو افزونى يعنى در گذرنده از گناهان مردم در حال قدرت بر انتقام از ايشان، «تا كامل شود» يعنى اگر اينها را بكنى كامل شود از براى تو افزونى مرتبه.
٧١٨٠ كن لنفسك مانعا رادعا[٢] و لثروتك[٣] عند الحمية[٤] واقما قامعا.
باش از براى نفس خود منع كننده [بر گرداننده]، و از براى بسيارى مال خود نزد حميت خوار كننده ذليل سازنده، «باش از براى نفس خود منع كننده» يعنى
[١] - در ساير نسخ شرح عبارت آخر اين فقره چنين نقل و شرح شده: تكمل لك الفضائل تا كامل شود از براى تو افزونيهاى مرتبهها» و اين نسخ مطابق چاپ صيد است كه در آنجا نيز چنين ذكر شده( رجوع شود به ص ١٧٩، سطر ١٦) و عبارت شارح مطابق نسخه چاپ هند است منتهى در آنجا بجاى« يكمل لك الفضل»:« نكمل لك الفضيلة نقل شده است( ص ٢٨٠)
[٢] -« رادعا» و معنى آن يعنى« بر گرداننده» فقط در بعضى نسخ اين شرح بنظر مىرسد و در نسخه چاپى اين كتاب نيست( رجوع شود بچاپ هند ص ٢٨٠، س ١٦، و بچاپ صيدا ص ١٧٨، س ١٦):
[٣] - كذا در نسخ اين شرح و چنانكه از ترجمه نيز بر مىآيد« و از براى بسيارى مال خود» ليكن در نسخ چاپى( ص ٢٨٠ چاپ هند و ص ١٧٨ چاپ صيدا) در هر دو« لنزوتك» و اين درستتر و مناسبترست و مراد تندى و جوش و خروش ميباشد يعنى در هنگام ثوره غضب و ظهور خشم و طغيان غيظ خوار كننده و ذليل سازنده و جلو گيرنده خود باش و« نزوه» مجازا در اين معانى بكار مىرود در منتهى الارب گفته:« و نزوان بمعنى تيز گرديدن و عربده كردن نيز مىآيد، انه لمنتز الى الشر يعنى او شر انگيزست و عربده گر» در اقرب الموارد گفته:« النزوان محركة مصدر و السورة يقال: به نزوان أى سورة وحدة، النزوة المرة و المنتزى السوار يقال: انه لمنتزى الى الشراى سوار اليه»
[٤] - در هر دو نسخه چاپى بجاى« الحميه»:« الحفيظة» نقل شده( چاپ هند ص ٢٨٠ س ١٦، و چاپ صيدا ص ١٧٩، س ١٦).