شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٧٣ - ٦٠٤٤ ظفر الكرام عفو و احسان
يعنى از گمانهاى او و درست در آمدن آنها يا خلاف آن قدر عقل او را مىتوان يافت، و «كردار او راستگوتر گواهيست بر اصل و نژاد او» يعنى كردار نيكو گواه گرامى بودن أصل و نژاد اوست، و كردار بد گواه دنائت و پستى أصل و نژاد او.
٦٠٤٠ ظن العاقل اصح من يقين الجاهل.
گمان عاقل درست ترست از يقين جاهل، يعنى جزم او، و مراد به «عاقل» داناست بقرينه مقابله با «جاهل» كه بمعنى نادان است، و ممكن است كه مراد به «جاهل» كم عقل باشد و به «عاقل» كسى كه عقل او كامل باشد.
٦٠٤١ ظلم الحق من نصر الباطل.
ستم كرده است بر حق كسى كه يارى كرده باطل را، يعنى يارى كردن باطل فى نفسه بدو مذموم است و باعتبار اين نيز بد و مذموم است كه لازم دارد ظلم بر حق را، چه هر چند باطل قوى گردد حق ضعيف شود.
٦٠٤٢ ظفر الكريم ينجى.
فيروزى يافتن كريم رستگار مىگرداند.
٦٠٤٣ ظفر اللئيم يردى.
فيروزى يافتن لئيم هلاك ميكند يا مىاندازد يعنى در هلاكت يا زيان و خسران.
مراد به «كريم» شخص گرامى بلند مرتبه است و به «لئيم» مقابل آن يعنى شخص دنى پست مرتبه، و مراد اينست كه اگر كريمى بر كسى ظفر و فيروزى يابد نجات يابد او، زيرا كه او بكرم ببخشد او را و در گذرد از گناه او، و اكتفا كند بآن غلبه و فيروزى كه بر او يافته، و اگر دنى و پست مرتبه فيروزى يابد عفو نكند و آنچه را تواند از هلاك يا غير آن بعمل آورد.
٦٠٤٤ ظفر الكرام عفو و احسان.