شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٣٣ - ٥٩٣٠ ضابط نفسه عن دواعى اللذات مالك و مهملها هالك
٥٩٢٦ ضادوا الغباوة بالفطنة.
مخالفت كنيد گودنى را بزيركى. مراد آن گود نيست كه سلب آن از خود توان كرد و همچنين آن زيركى كه كسب توان كرد مثل گودنيى كه بسبب عدم ممارست فكر و تأمل و بحث و تفتيش و تجارب امور باشد، و زيركيى كه بسبب ممارست امور مذكوره حاصل شود.
٥٩٢٧ ضادوا التوانى بالعزم.
مخالفت كنيد سستى را بعزم يعنى سستى و كاهلى را در آنچه، بايد كرد بجد و جهد در آنها.
٥٩٢٨ ضادوا التفريط بالحزم.
مخالفت كنيد تفريط را بحزم يعنى تقصير در كارها را بضبط و محكم كردن.
٥٩٢٩ ضبط اللسان ملك و اطلاقه هلك.
نگاهداشتن زبان پادشاهى است و رها كردن آن هلاكت است. «پادشاهى است» يعنى باعث كمال رفاهيت مىشود مانند پادشاهى بخلاف رها كردن آن كه باعث زيانها و خسرانها شود بمنزله هلاكت، و بسا باشد كه سبب هلاكت حقيقى نيز شود در دنيا يا آخرت يا هر دو، و ممكن است كه «ملك» بكسر ميم خوانده شود و بنا بر اين ترجمه اين باشد كه: نگاهداشتن زبان خداوندى و خواجگى است يعنى باعث عزت و حرمت مىشود ميانه مردم مانند خداوندان و خواجگان.
٥٩٣٠ ضابط نفسه عن دواعى اللذات مالك و مهملها هالك.
نگاهدارنده نفس خود از خوانندههاى لذتها خداوندست، و واگذارنده آن هلاك شونده است. «از خوانندههاى لذتها» يعنى لذتها كه خوانندهاند مردم را بجانب