شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٠٢ - ٦٧٥٢ قيمة كل امرء ما يعلم
در ترك هر ناخوشى باشد خواه حرام و خواه مكروه و آنچه ترك حرام باشد عفاف واجب باشد و آنچه ترك مكروه باشد عفاف مندوب، و بنا بر اين مرتبه اولى از جمله عفاف واجب باشد و مرتبه دوم از جمله عفاف مندوب، و برين قياس است «بودن آن از اسراف» چه قسم اول از جمله افراد اسراف است بىشبهه، و قسم دوم يا از براى مبالغه در كراهت آن از جمله اسراف شمرده شود، يا اين كه اسراف نيز حقيقت باشد در همه مراتب حرام و مكروه آن.
٦٧٤٨ قلة الاسترسال الى الناس احزم.
كمى اعتماد بر مردم و اظهار أسرار خود بايشان دور انديش ترست، يعنى دور انديشى در آن بيشترست يا اين كه صاحب آن دور انديش ترست.
٦٧٤٩ قل من اكثر من الطعام[١] فلم يسقم.
كم است كسى كه بسيار كند از خورش، پس بيمار نشود.
٦٧٥٠ قليل يكفى خير من كثير يطغى.
اندكى يعنى از مال يا دنيا كه بس باشد بهترست از بسيارى كه طغيان آورد، يعنى باعث تكبر و سركشى و در گذشتن از حد و اندازه باشد.
٦٧٥١ قليل ينجى خير من كثير يردى.
اندكى يعنى از مال يا دنيا كه رستگار سازد بهترست از بسيارى كه هلاك گرداند يا بيندازد، يعنى در هلاكت يا زيان و خسران.
٦٧٥٢ قيمة كل امرء ما يعلم.
بهاى هر مردى آنست كه ميداند يعنى بقدر علم و دانائى اوست.
[١] - شارح( ره) در حاشيه گفته:« طعام بكسر طا بمعنى خورش است و بفتح طا بمعنى خوردنى، و درين عبارت اول ظاهرترست چنانكه ترجمه شده، و دويم نيز ممكن است و بر هر تقدير مراد بسيار خوردنست( منه)» و در غير نسخه اصل باضافه« رحمه الله».