بكردار وصى پيغمبرى» بهمان معنى. و «ايمان نمى‌آورند بغيبى» يعنى به آن چه پنهان باشد از ايشان و مشاهده آن نكنند و مراد بآن أحوال معاد باشد از ثوابها و عقابها، و مراد نفى ايمان كامل ايشان باشد به آنها، يا اين كه در بعضى بر سبيل حقيقت باشد و اصلا ايمان به آنها در دل نداشته باشند و اظهار اسلام از براى مصالح دنيوى مى‌كرده باشند، و در بعضى بر سبيل مجاز باشد باعتبار اين كه چون عمل بايمان خود نمى‌كرده‌اند گويا ايمان نمى‌آورده‌اند. و «باز نمى‌ايستند از عيبى» يعنى از گناهى و «عمل ميكنند در شبهه‌ها» يعنى در امورى كه محل شبهه است و حكم آنها اشتباه دارد و واضح نيست و بايد كه از امام تحقيق آن كرد «عمل ميكنند به آن چه خواهند» و تحقيق آنها از آنكه بايد كرد نمى‌كنند، يا اين كه عمل ميكنند در آنچه عمل ميكنند بشبهه چند كه بخاطر ايشان رسد در هر باب از قياسات و مانند آنها. و «اعتماد نمى‌كنند بر دليلى كه اعتماد بر آن باشد. و «مى‌گردند در خواهشها» يعنى مى‌روند در آنچه خواهش آنها داشته باشند هر چند حرام باشد، و «معروف در ميانه ايشان چيزيست كه ايشان بشناسند» يعنى معروف و منكر آنرا نمى‌دانند كه شارع امر بآن يا نهى از آن كرده باشد بلكه «معروف» آنرا مى‌دانند كه ايشان بر وفق خواهش خود خوب دانند و «منكر» آنرا مى‌دانند كه ايشان از روى خواهش خود بد دانند، و «پناه ايشان در مشكلات» يعنى در مسائل مشكل كه بايد از امام تحقيق شود پناه ايشان بنفسهاى خودشان است و به آن چه نفس ايشان حكم بآن كند باعتبار شبهه كه بخاطر او رسد يا از روى خواهشى كه بآن داشته باشد و رجوع نكند در آنها بامام خود، و «مبهم» بمعنى در بسته است و مراد به «مبهمات» نيز مسائل مشكله است كه بمنزله درهاى بسته‌اند و اين فقره نيز تأكيد فقره سابق است و «گويا هر يك از ايشان امام نفس خودست» يعنى چنان پناه بنفسهاى خود مى‌برند و اعتماد بر رأيهاى خود ميكنند كه گويا حق تعالى هر يك را امام و پيشواى نفس خود كرده و امر كرده هر يك را بپيروى نفس خود و امامى از براى او قرار نداده. و «بتحقيق كه فرا گرفته» يعنى هر يك از ايشان فرا نگرفته‌