شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢١٧ - ٥٨٨١ صافوا الشيطان بالمجاهدة و اغلبوه بالمخالفة تزكو انفسكم و تعلو عند الله درجاتكم
شود و كسى انكار آن نكند. و ممكن است كه مراد به «عمود حق» عمود صبح فتح و ظفر باشد و «آنرا عمود حق گفتن» باعتبار اين باشد كه حق با ايشان بود پس گشودن صبح فتح و ظفر از براى ايشان گشوده شدن صبح حق باشد.
بعضى از شارحان كتاب مستطاب نهج البلاغه گفته كه:
مراد اينست كه جد و جهد كنيد در جهاد تا اين كه ظاهر شود از براى شما اين كه حق با شماست يارى مىدهد شما را بر دشمنان، چه كسى كه طلب غير حق كند زود سست گردد و نزديك باشد بگريختن در مقاومت يعنى جد و جهد كنيد تا از جد و جهد شما ظاهر شود بر مردم از براى شما اين كه حق با شماست و جد و جهد شما بسبب آنست و اگر چنان نبود سستى مىكرديد و آن همه اهتمام نمىكرديد».
اين خالى از دوريى نيست.
و «شما بلندتريد» يعنى كاهلى مكنيد در آن و خاطر جمع داريد شما بلند مرتبهتر و غالبيد بر ايشان اگر سعى كنيد و خدا با شما باشد و يارى شما كند. «و كم نكند از شما عملهاى شما را» يعنى ضايع نكند عملهاى شما را باين كه مزد ندهد بر آنها يا مزد كم دهد، و ممكن است كه معنى «و لن يتركم أعمالكم» اين باشد كه ضايع نمىسازد عملهاى شما را و فرد نمىسازد شما را از آنها چنانكه مىگويند: «و ترت زيدا» در وقتى كه كشته باشند خويش او را يا دوست او را و تنها كرده باشند او را، و حاصل هر دو يكيست.
پوشيده نيست كه « «و أنتم الأعلون» تا آخر كلام معجز نظام إلهى است كه در باره مسلمانان و جنگ ايشان با كفار فرمودهاند و در اينجا اقتباس شده تا اشاره باشد باين كه ايشان نيز همين حكم دارند.
٥٨٨١ صافوا الشيطان بالمجاهدة و اغلبوه بالمخالفة تزكو انفسكم و تعلو عند الله درجاتكم.