شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٩١ - ٥٤٠٩ رضى الله سبحانه اقرب غاية تدرك
با آن از براى آن بلند ميكند مرتبه صاحب آنرا، و «دو چندان ميكند حسنات را» يعنى ثواب همه حسنات صاحب خود را. و ممكن است كه مراد بتضاعف آنها مطلق زياد شدن ثواب آنها باشد نه خصوص دو برابر شدن.
٥٤٠٨ رضى[١] المتعنت غاية لا تدرك.
خشنود شدن متعنت پايانى است كه دريافته نمىشود. «متعنت» كسى را گويند كه لغزش كسى را خواهد و در پى آن باشد و مراد اينست كه: با چنين كسى سخن نبايد گفت، زيرا كه غرض او از سخنى كه گويد و سؤال كند تحقيق حق نيست كه هر گاه كسى تحقيق آن از براى او بكند او بآن راضى و خشنود شود و ترك سخن كند بلكه غرض او عناد و لجاجت است و ترك آن نكند تا اين كه آدمى سخنى بگويد كه بلغزد در آن و خطا باشد، يا اين كه بر حضار تلبيس كند و چنين نمايد كه او لغزيده و خطا كرده، پس با چنين كسى سخن نگفتن بهترست. و ممكن است كه:
مراد به «متعنت» كسى باشد كه خود را بمشقت اندازد و مراد اين باشد كه كسى كه خود را بمشقت اندازد از براى دنيا و سعى در آن رضا و خشنودى او مرتبهايست كه هرگز بآن نمىرسد بلكه هر چند سعى كند و مشقت كشد باز سعى كند و مشقت كشد و هر چند مطلب حاصل نشود مأيوس نگردد از آن، و هرگاه حاصل شود مطلبى ديگر پيش گيرد و مشقت كشد از براى آن، پس اگر كسى خواهد فارغ شود بايد كه راضى شود بنصيب و قسمت خود، و راه مشقت از براى تحصيل زياد بر آن بخود ندهد.
٥٤٠٩ رضى الله سبحانه اقرب غاية تدرك.
رضا و خشنودى خداى سبحانه نزديكترين پايانيست كه دريافته شود، زيرا كه
[١] - شارح( ره) كلمه« رضى» را كه مصدر است در اينجا و ساير موارد بالف ضبط كرده است.