شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦٢ - ٥٢٩٧ رب نية انفع من عمل
٥٢٩٧ رب نية انفع من عمل.
بسا نيتى كه نفع رسانندهتر باشد از عملى. ظاهر اينست كه اين باعتبار اينست كه حق تعالى چنانكه در احاديث بسيار وارد شده بمجرد نيت و قصد كار خير ثواب مىدهد هر چند آن كار بعمل نيايد مثلا هر گاه مؤمنى فقير قصد و نيتش اين باشد كه اگر توانگر شود فلان كار و فلان و فلان از وجوه خيرات و مبرات بكند و حق تعالى راستى نيت او را داند يعنى داند كه اگر او توانگر شود وفا به آنها خواهد كرد بمجرد نيت او ثواب همه آنها را باو مىدهد هر چند او توانگر نشود و آن اعمال ازو بفعل نيايد، پس بنا بر اين ثواب بسيارى باعتبار كثرت نيات أعمال خير تحصيل مىتوان كرد كه باعتبار أعمال مثل آن تحصيل نتوان كرد پس چنين نيتها از كسى بهترست از أعمال خيرى كه او را ميسر شود و در مرتبه آن كارها كه نيت كرده نباشد بلكه هر گاه نيت و قصد كسى اين باشد كه هميشه اگر زنده باشد عبادت خداى عز و جل بكند ثواب دايم از براى او خواهند نوشت و اعمال او در تمام عمر نسبت باين چه قدر تواند داشت؟! مؤيد اينست آنچه در احاديث وارد شده كه: مخلد نشدهاند اهل آتش در آتش مگر بسبب اين كه نيتهاى ايشان اين بود در دنيا كه اگر مخلد بمانند در آن، عصيان كنند خدا را هميشه، و مخلد نشدهاند اهل بهشت در بهشت مگر از براى اين كه نيتهاى ايشان در دنيا اين بوده كه اگر باقى بمانند در آن، عبادت كنند خدا را هميشه، پس بسبب نيتها مخلد شدهاند آنها و اينها، يعنى آنها در آتش و اينها در بهشت.
ممكن است كه مراد به «نيتى كه أنفع از عمل باشد» بعضى نيتها باشد كه خالص باشد از براى خداى عز و جل، و اين كه آنها نفع رسانندهترند از بعضى عملها كه خالص نباشند از براى او و آميخته بريا يا غير آن باشند بعنوانى كه قصد قربت كافى باشد در سببيت آنها و آن قصد ديگر علاوه آن شده باشد بعنوانى كه اگر آنهم