شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٩١ - ٧١٠٤ كثرة الاعتذار تعظم الذنوب
بسيارى خنده مرد فاسد ميكند وقار او را.
٧١٠٠ كثرة كذب المرء تذهب بهاءه.
بسيارى دروغ مرد يا آدمى مىبرد نيكويى او را، يعنى اگر نيكويى در او باشد دروغ كه گويد آنرا فاسد و تباه كند.
٧١٠١ كثرة المزاح[١] تسقط الهيبة.
بسيارى مزاح ساقط ميكند هيبت را، يعنى مىاندازد و پست ميكند آنرا، و مراد به «هيبت كسى» ترس و انديشه مردم است از او.
٧١٠٢ كثرة الشح توجب المسبة.
بسيارى بخيلى واجب مىسازد دشنام را، يعنى سبب دشنام دادن مردم مىشود صاحب آنرا.
٧١٠٣ كثرة العداوة عناء القلوب.
بسيارى دشمنى رنج دلهاست، مراد مذمت بسيارى دشمنى كردن با مردم است باين كه همواره دل را در رنج و تعب دارد باعتبار خوف و ترسى كه باشد از ايشان و فكر و تأملى كه بايد كرد از براى دفع ايشان و حفظ خود از ضرر ايشان.
٧١٠٤ كثرة الاعتذار تعظم الذنوب.
[١] - شارح( ره) اين كلمه را بفتح ميم ضبط كرده است و آن بر خلاف تصريح لغويان است.
در منتهى الارب گفته:« مزح( كفتح) مزحا بالفتح و مزاحة و مزاحا بضمهما لاغ كرد» و نيز گفته:« مزاح بالضم لاغ» و در حاشيه از برهان قاطع نقل شده:« لاغ بمعنى هزل و ظرافت و خوش طبعى و مسخرگى نمودن است» در أقرب الموارد آمده:
« مزح الرجل مزحا دعب و هزل ضد جد فهو مازح و الاسم المزاح و المزاحة بالضم فيهما، و فى التاج المزاح المباسطة الى الغير على جهة التلطف و الاستعطاف دون اذية حتى يخرج الاستهزاء و السخرية، و مازحه ممازحة و مزاحا داعبه».